‎DỰA TRÊN CHUYỆN THẬT
‎NETFLIX GIỚI THIỆU
‎MALAWI NĂM 2001
‎Bố!
‎John!
‎Không ai có trách nhiệm ‎với cái chết của người đàn ông này.
‎Chính Chúa đã quyết định ‎đưa John Kamkwamba đi.
‎Khi Chúa quyết định, ta sẽ biết ‎người đàn ông này qua những gì sót lại.
‎Qua trái ngọt, ta biết cây trồng.
‎Và ta có trái ngọt ở đây.
‎Trái ngọt trên mảnh đất được trồng trọt ‎bởi John, và người em trai, Trywell,
‎từ khi họ từ Dowa trở về đây ‎gần 20 năm trước,
‎và sát cánh bên nhau, ‎hai anh em trồng trọt trên đất này.
‎Nhưng còn trái ngọt khác ‎từ John Kamkwamba.
‎Những người con được anh sinh ra.
‎Các con anh, ‎đứng đầu là con trai cả, Jeremiah,
‎người phải đảm đương việc ‎của người cha quá cố.
‎Và nếu trái tốt tươi, hẳn nó...
‎GIEO
‎William.
‎Đưa đài của bố.
‎- Sửa cái của ông Bamusi chưa? ‎- Chưa ạ.
‎Lên kiểm tra mái đi.
‎Có những đám mây dày đặc ‎di chuyển qua Tây Nam.
‎- Chào buổi sáng, bố. ‎- Ngủ ngon chứ?
‎Để nó trên giường thằng bé.
‎- Chào buổi sáng. ‎- Xin chào.
‎- Lại gặp ác mộng à? ‎- Vâng, khó ngủ.
‎William! Muốn Shabani giúp không?
‎Thôi, mẹ. Con ổn.
‎William, đài của bác đâu?
‎Bác Bamusi, cho cháu xin vài ngày nữa.
‎Có vấn đề. Không phải tụ điện.
‎Bác đã nói bố cháu rồi. ‎Bác lỡ mất chương trình.
‎William, nếu không sửa được,
‎con phải trả tiền cho ông Bamusi.
‎Vài ngày nữa đi bác. Cháu hứa.
‎Nó buộc tôi bỏ chỗ làm về ‎và nói chuyện với vợ con.
‎William, nhớ rửa tay ‎trước khi vào nhà đấy.
‎Vâng, mẹ. ‎Bố!
‎Cảm ơn bố! Con cảm ơn!
‎Chúa ơi! Con trai tôi đâu? ‎Ai lấy mất con tôi rồi?
‎- Xem quần kìa! ‎- Không sao.
‎Ai đưa cậu này đến đây vậy?
‎Nó không biết em yêu chồng em sao?
‎Để thằng bé yên.
‎Là bác sĩ từ Lilongwe ‎hay kĩ sư từ Chimamba đến vậy?
‎- Không lớn quá nhỉ? ‎- Hoàn hảo ạ.
‎Cha kính yêu,
‎cảm ơn Người vì những phúc lành ‎Người đã ban cho gia đình này.
‎Xin hãy tiếp tục chiến đấu vì chúng con, ‎để chúng con chịu được gian khổ.
‎- Nhân danh Chúa Giê-xu. ‎- Amen.
‎Khi bố còn bé, người lớn đôi khi ‎không ghi lại đúng tuổi của mọi người.
‎Có cách biết đơn giản.
‎Nếu con đưa tay phải qua đầu ‎chạm được tai trái,
‎con có thể đi học.
‎Lần đầu bố thử, bố còn quá bé.
‎Không chạm tới.
‎Làm đi.
‎Cách đó để bố đi học tiểu học thôi.
‎- Tất nhiên con làm được. ‎- Bố biết.
‎Đi học đi.
‎Gilbert.
‎- Bảnh nhé. ‎- Cậu cũng vậy.
‎Quần này hơi rộng với cậu.
‎Để lớn là vừa.
‎Một phân lân, thêm một phân hữu cơ.
‎- Muốn xe bò không? ‎- Không, tôi có xe đạp.
‎Có lụt ở Mozambique.
‎Mozambique?
‎Tôi nghe trên đài.
‎Họ hàng Justina đã kiếm việc cho con bé ‎ở Bộ Nông nghiệp.
‎Đừng lo.
‎Con học xong đại học, ‎kiếm việc không thành vấn đề.
‎Con sẽ làm những việc ‎đến mẹ cũng không nghĩ phụ nữ làm được.
‎Chính quyền N UP!
‎Chính quyền NUP!
‎Lại sáu tháng làm chuyện tào lao.
‎Anh biết đấy, tổng thống đến cả Kasungu.
‎Nền dân chủ.
‎Nền dân chủ giống củ sắn nhập khẩu vậy.
‎Nhanh mục nát.
‎Tất nhiên, Kachokolo không phải ‎trường giàu nhất quận,
‎nhưng chính các em ‎quyết định mức độ tận tụy của mình.
‎- Mức độ gì của các em? ‎- Tận tụy!
‎Trường ta có những học sinh ‎có bằng trung học xuất sắc,
‎và vài người trong số đó đã vào đại học.
‎Họ có hai đầu chăng?
‎Không, thưa hiệu trưởng.
‎- Họ không có gì? ‎- Hai đầu!
‎Họ đã chăm chỉ.
‎Đơn giản thế. Họ đã làm gì?
‎Chăm chỉ.
‎Khi trường nhận đủ học phí của kì,
‎các em sẽ nhận thẻ thư viện từ cô Sikelo.
‎Cô sẽ đưa gì nào?
‎Thẻ thư viện.
‎Thẻ thư viện sẽ cho phép các em ‎mang ít sách về nhà qua đêm.
‎Vậy với sự tận tụy, không lí gì...
‎Mọi người quay về lớp học.
‎Giáo viên chủ nhiệm sẽ giải thích ‎những hoạt động còn lại.
‎Mọi người tìm chỗ ngồi.
‎Ngày đầu đến trường, trời mưa.
‎Hẳn là điềm lành.
‎Thầy tên Kachigunda.
‎Thầy sẽ là giáo viên chủ nhiệm ‎và dạy môn khoa học trong năm nay.
‎- Chào buổi sáng. ‎- Chào buổi sáng, thầy Kachigunda.
‎Ngồi xuống nào.
‎Được rồi, ta bắt đầu ‎với đại số cơ bản: x và y.
‎Chú Godsten.
‎- Mẹ cháu bảo Justina đi Lilongwe. ‎- Ừ, đi rồi.
‎Ở đây chú cần giúp không?
‎Không kham nổi.
‎Nếu chú nghe có việc gì ở chợ, ‎nói cháu nhé?
‎Được rồi.
‎Thầy Kachigunda.
‎Từ chị em, Annie, ‎để xin cho chị vào đại học.
‎Em là William Kamkwamba?
‎Vâng.
‎Nói bố em đóng học phí nhé.
‎Ông ấy đóng rồi.
‎Chỉ một phần. Trường không có ân hạn.
‎Nói bố đóng phần còn lại, ‎không thì em thôi học.
‎Vâng, ông ấy sẽ đóng.
‎Tốt.
‎William, xem ai đang đợi kìa.
‎Khamba!
‎William, tối quá rồi.
‎Có bài kiểm tra khoa học.
‎- Con dùng dầu hỏa nhé? ‎- Không đủ để học.
‎Đi giúp bố gieo trồng đi.
‎Được đấy.
‎Em cần gặp thầy sau giờ học.
‎William, có thể làm tốt hơn. ‎Gilbert, thầy không chắc.
‎Giỏi lắm.
‎- Ít ra cậu qua được. ‎- Sáu mươi hai không đủ.
‎Ta cần đến bãi phế liệu. ‎Cần tìm cách học ban đêm.
‎Từng có hàng chuyển phát.
‎Chỉ là rác từ đồn điền thuốc lá thôi.
‎Có gì mới chứ?
‎Là máy bơm.
‎Này.
‎Khi đồn điền thuốc lá chuyển đến phía Nam,
‎chúng ta đã khó cạnh tranh ‎để trồng thuốc lá.
‎Và rồi họ đã đốn cây lấy củi ‎để sấy lá thuốc lá.
‎Ta từng có một đất nước xinh đẹp ‎mà con trai tôi sẽ không được thấy.
‎Chúng tôi được đồn điền chỉ thị
‎ra giá 2.000 kwacha ‎trên mỗi tấn cây lâm nghiệp.
‎Bố, chuyện gì vậy? Họ lấy cây ạ?
‎Ai bảo con có thể đến cuộc họp?
‎Gilbert được phép.
‎Rồi sao? Đi đi!
‎Đi đi!
‎Tất nhiên, nếu các anh không muốn ‎nhận cơ hội này,
‎chúng tôi sẽ làm ăn ở nơi khác.
‎Để trưởng làng nói.
‎Tất nhiên các đồn điền biết ‎năm nay mưa đến muộn,
‎và đến dữ dội.
‎Họ biết đã có lụt ở Mozambique.
‎Họ biết nếu không có tiền, ‎ta không thể xây phòng ngự đàng hoàng,
‎và vì vậy, ta dựa vào cây.
‎Họ canh từng áp lực ‎người dân thấp bé như ta phải chịu,
‎rồi họ lấy đi của chúng ta.
‎Sức mạnh duy nhất ta có là nói không.
‎Phải.
‎Đây là sự xuyên tạc trắng trợn ‎mục đích của đồn điền.
‎Chúng tôi muốn hợp tác.
‎Tôi sẽ kí.
‎- Anh nhân viên, tôi sẽ kí. ‎- Vì 2.000?
‎- Tôi sẽ kí. ‎- Jeremiah.
‎Nghe trưởng làng.
‎Hãy nghe trưởng làng. Hai nghìn không đủ.
‎Trưởng làng quyết định được. ‎Cháu cũng vậy.
‎Điên rồ. Ta cần tiền. Tôi sẽ kí.
‎Còn ai sẽ kí với Jeremiah?
‎Chỉ hôm nay mới có giá này.
‎Jeremiah.
‎Hãy nghĩ về gia đình.
‎Tôi sẽ kí. ‎Tôi sẽ kí.
‎Đám cây bảo vệ ta khỏi lụt.
‎Cháu nghĩ tại sao bố cháu không bán?
‎Thế này kiếm nhiều tiền hơn.
‎Có lụt ở Mozambique.
‎Mozambique?
‎Cháu mắc nợ ở Kasungu.
‎Vậy đừng đánh bạc.
‎Đừng lo, chú Trywell.
‎Cháu sẽ lo cho chú và gia đình chú, ‎như bố cháu đã từng.
‎Chú cứ để tiền lo cho tụi nhỏ ăn học,
‎để bọn nó bỏ chú đi.
‎Bọn thông minh sẽ bỏ nơi này.
‎Và cháu hứa,
‎khi cháu có đủ tiền để đi,
‎cháu sẽ giao chú đất.
‎Chú không muốn đất của cháu.
‎Vậy bố cháu đã đúng...
‎khi không để nó cho chú.
‎Đánh bạc không có gì sai.
‎Nhìn mưa gió mấy năm nay đi.
‎Ta đều đánh bạc.
‎Yên nào, Khamba.
‎Tôi hỏi sao họ đưa gái xinh đến đây.
‎Cô ấy bắt đầu mỉm cười thế này...
‎Rồi sao?
‎Hai người làm gì?
‎Mấy người để con nít vào à?
‎Nó thông minh.
‎Thì sao? Có trẻ con sao nói đây?
‎Trẻ con nào?
‎Mày biết gì về phụ nữ?
‎Tôi biết hết mọi thứ anh biết.
‎Gì thế?
‎Tao đã bảo pin chết rồi.
‎- Còn pin không? ‎- Chết hết rồi.
‎Trận đấu sắp bắt đầu. Giờ làm gì đây?
‎Annie, là con hả?
‎Không ạ.
‎Bố.
‎Mai đi học, con mang theo học phí nhé?
‎Bao giờ hết mưa,
‎và đảm bảo thu hoạch, bố mẹ sẽ đóng.
‎- Nhưng bố... ‎- Con đã đến họp.
‎Họ sẽ đốn hết cây.
‎Đất có thể bị lụt.
‎Đài dùng nhiều công suất,
‎nên khi pin chết, ‎thường có ít dịch ở cuối.
‎Nếu ta gắn vài pin chết với nhau...
‎...đã xảy ra vào 8h46.
‎Và máy bay thứ hai đã đâm vào Tháp Nam
‎vào 9h03. Giờ Chuẩn miền Đông.
‎- Tổng thống Mĩ, George W. Bush... ‎- Rà trận đấu!
‎Nhìn kìa.
‎Là thầy Kachigunda và chị cậu.
‎Cậu biết chứ? ‎Không.
‎- Cậu không được nói ai. ‎- Ừ.
‎Cậu sẽ làm gì?
‎Cậu không thể để yên vụ này.
‎Lỡ thầy ruồng bỏ chị ấy ‎và đi bêu riếu thì sao?
‎Để tớ kiểm tra bình ắc quy.
‎- Chết rồi. ‎- Để tớ kiểm tra.
‎Nhờ thế mà chị ấy học được lớp phổ thông?
‎Ý cậu là sao?
‎Thầy dạy chị ấy.
‎Hẳn thầy giúp chị ấy.
‎Thế nên chị ấy đủ điểm vào đại học,
‎và bọn mình thì vật lộn ‎để có bằng trung học.
‎Chị ấy được điểm tốt vì đã học ban đêm.
‎Tớ nhớ. Hồi đó, ‎nhà tớ có tiền mua dầu hỏa.
‎Dùng cái này đi.
‎Để làm gì.
‎Nếu cậu phá xe của thầy, ‎thầy sẽ đi bộ đến làng chứ?
‎- Chiếc này. ‎- Ừ, nó đấy.
‎Tớ không thể. ‎Lấy đèn đi.
‎Lấy đi, cậu sẽ học được vào ban đêm.
‎Gỡ không ra.
‎Xoay bàn đạp.
‎Dừng.
‎Bắt đầu lại. ‎Khamba!
‎- Anh có 5.200. ‎- Nhiêu đó thôi ư?
‎Học phí của William?
‎Sau thu hoạch.
‎Nó cần học phí, Trywell.
‎Anh muốn nó chơi ‎với đám con trai vô dụng kia à?
‎Đầu óc nó giống Annie.
‎- Giống mẹ em. ‎- Mẹ em? Bà điên ấy.
‎Bà đã đến và xây thêm phòng là điên ư? ‎Nung gạch cả ngày ở tuổi bà ấy ‎đã giết chết bà.
‎Và ta vẫn dùng nó.
‎Bọn trẻ thừa hưởng từ bà.
‎Từ phía em.
‎Không phải từ anh?
‎Anh thông minh lắm. ‎Chẳng phải anh đã tìm được em ư?
‎May mắn thôi.
‎Vì lúc đó em đã ở chợ.
‎Ta cần tiết kiệm mọi thứ có thể.
‎Không có tiền đóng học phí.
‎Không phải giờ.
‎Phiri, Nyangu, Kamchulu,
‎Muzombe, Lukwa, Kamanga,
‎Kamkwamba và Nkhoma.
‎Em nào được gọi tên, vui lòng ở lại.
‎Những em khác về lớp.
‎Học phí vẫn chưa được đóng.
‎Không có ân hạn.
‎Hãy về nhà và gom học phí ‎nếu các em muốn tiếp tục học.
‎Trywell.
‎Anh sẽ đến nhà đấu giá ‎nói chuyện với Daniel Ngwata.
‎Daniel?
‎Lâu rồi đâu gặp nhau.
‎Có lẽ anh ta có thể nói với đồn điền.
‎AHL BÁN THUỐC LÁ - SÀN CHINKHOMA
‎Bố biết người này thế nào?
‎Bạn cũ.
‎Trywell.
‎- Lâu quá rồi. ‎- Rất vui được gặp.
‎Đây là con trai lớn, William? Lâu quá rồi.
‎Mời đi lối này.
‎Tôi có ít tiền tiết kiệm ‎từ khi chúng ta làm ăn ở Dowa.
‎Tôi có thể trích một ít ‎để mua lại cây trên đất Kamkwamba
‎- với giá chúng được bán. ‎- Không được.
‎Được, nếu anh bảo họ đất bị lụt.
‎Chúng tôi mất mùa.
‎Trywell, họ không chịu đâu. ‎Sao họ phải làm thế?
‎Jeremiah đã bán cây rồi.
‎Sao anh trai không để đất cho anh?
‎- Anh đã làm trên đất đó. ‎- Không biết.
‎Lẽ ra nên để đất cho anh lo gia đình.
‎Đó là đất của John.
‎Muốn cho ai
‎là tùy ý anh ấy.
‎Giáo hoàng.
‎Hồi xưa bọn chú hay gọi bố cháu thế.
‎Người lương thiện nhất của chợ Dowa.
‎Bọn chú từng cười gã
‎vì dân buôn mà lương thiện quá thì tốt gì?
‎Bọn chú từng cười gã đến khi gã vớ được
‎người phụ nữ đẹp nhất nơi đó.
‎Để trồng trọt.
‎Agnes thế nào?
‎Anh giúp chứ, Daniel?
‎Mưa, Trywell.
‎Ai làm được gì với những cơn mưa này?
‎Năm nay, đất quá ẩm. Năm tới, quá khô.
‎Không thể làm ăn như thế.
‎Dấu hiệu đã cho thấy thu hoạch ngũ cốc
‎năm nay sẽ bội thu.
‎Kể cả Quỹ Tiền tệ Quốc tế, ‎Ngân hàng Quốc tế,
‎đã bảo chính phủ bán hết ngũ cốc thừa ‎cho Mozambique, Kenya.
‎Họ đã làm thế.
‎Giờ thì sao nào? Lũ lụt đến.
‎Không ai biết ngũ cốc trong cả nước có đủ
‎để bảo vệ nông dân không.
‎Chính phủ sẽ bảo vệ nông dân.
‎Bọn khủng bố đã tấn công Mĩ.
‎Hẳn anh đã nghe.
‎Tất cả thị trường rơi tự do.
‎Tất cả tiền chính phủ này nợ bị đòi lại.
‎Quên vụ cây cối đi.
‎Cả tiền tiết kiệm.
‎Khi những cơn mưa dứt
‎và mặt trời trở lại,
‎Malawi đang chuẩn bị cho mùa đói kéo dài.
‎PHÁT TRIỂN
‎Rễ đều yếu, ‎và giờ mặt trời đang khiến đất khô cằn,
‎nhưng khi tổng thống đến Kasungu, ‎sẽ có phóng viên ở đó,
‎và lãnh đạo khác.
‎Ông có thể nói gì đó.
‎Ta không thể đe dọa tổng thống.
‎Không phải đe dọa. ‎Ta phải bảo vệ mình.
‎Cho họ biết ta biết có chuyện gì.
‎Anh nghĩ chính phủ để dân ở đây chết?
‎Tôi không biết,
‎nhưng tại sao ta ngồi đây đợi?
‎Hai mươi năm trước cũng gặp vấn đề.
‎Mọi người hết lương thực.
‎Trưởng làng nuôi họ ăn ‎bằng những gì có được.
‎Ông đã cứu nhiều người.
‎Ông ấy sẽ đảm bảo không tệ đến thế nữa.
‎Và nếu vụ thu hoạch tốt,
‎chúng ta sẽ đóng học phí cho William.
‎Và đại học?
‎Mẹ không biết.
‎Làm sao mẹ biết bố là người mẹ sẽ cưới?
‎Có ai gặp gỡ con à?
‎Không, con tò mò thôi.
‎Ở Wimbe không có người cho con.
‎Con biết.
‎Annie, mẹ sẽ cho con học đại học.
‎Con sẽ không chỉ làm vợ và làm mẹ.
‎Không gặp gỡ ai chứ?
‎Không gặp gỡ ai cả.
‎Có bình ắc quy khác này.
‎Chết rồi, nhưng nếu lấy pin hư ra,
‎và nối hai đầu âm dương với cái này,
‎sẽ được bình ắc quy tốt.
‎Nhưng cần sạc.
‎Cần điện.
‎Có điện, ta có thể sửa máy bơm.
‎Ta không biết mưa gió thế nào.
‎Làm gì thế?
‎Tớ phải bỏ buổi tập hợp. ‎Bây giờ tớ chỉ đến lớp khoa học.
‎Cả lớp nhớ nộp bài về nhà số ba
‎trên bàn thầy vào 9h sáng mai nhé.
‎Thầy Kachigunda.
‎William.
‎Khi thầy đạp xe đạp, đèn sáng.
‎- Phải. ‎- Thế nào?
‎Dynamo.
‎Dynamo hoạt động thế nào?
‎Có một chú bé ở trong ‎chà xát tay vào nhau...
‎Là nam châm.
‎- Tìm dynamo ở đâu? ‎- Thử đến trung tâm thương mại.
‎Thầy không chắc ở đó có. ‎Cái của thầy ở Lilongwe.
‎Vậy em cần làm gì để có một cái?
‎Thầy không chắc lắm. Vài thứ.
‎Nam châm, dây điện, ‎thứ gì đó ngắt từ trường.
‎Nếu đến thư viện, ‎có lẽ em sẽ thấy gì đó.
‎Em không có thẻ thư viện.
‎Vì bố mẹ em chưa đóng tiền?
‎Sao em biết thầy không mách thầy Ofesi ‎em đến lớp?
‎Vì em có thể giữ bí mật.
‎Bí mật? ‎Vâng.
‎Có một người đàn ông đến làng ‎gặp chị gái em...
‎thưa thầy.
‎- Thầy Kachigunda. ‎- Cô Sikelo.
‎William Kamkwamba, ở lớp khoa học của tôi.
‎Không còn học ở đây,
‎nhưng chúng tôi đang làm thí nghiệm,
‎tôi muốn cậu ấy nghiên cứu ở thư viện.
‎- Thầy Ofesi biết chứ? ‎- Tất nhiên.
‎Thầy Ofesi chỉ quy định
‎cậu bé không được dạy hay hỗ trợ ‎từ cô hay giáo viên khác.
‎Quan trọng là việc cậu bé học ở đây
‎không bị ai biết.
‎Chính ông ấy không muốn nhắc việc này.
‎Được.
‎- Chúc may mắn. ‎- Cảm ơn thầy.
‎Có lẽ...
‎em nên ngồi cách xa cửa sổ.
‎Cô Sikelo.
‎Trò Kamkwamba.
‎Có sách về dynamo không ạ?
‎Dynamo?
‎Nam châm và điện?
‎Ở lớp em có học à?
‎Có lẽ em có thể tra từ điển.
‎Sách giáo khoa phổ thông ‎ở kệ dưới bên trái.
‎SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG
‎Trò Kamkwamba? ‎Tìm được thứ em đang tìm chưa?
‎- Hoan nghênh Tổng thống. ‎- Cảm ơn. Ông khỏe chứ?
‎Cảm ơn Tổng thống đã đến. Hoan nghênh.
‎Cảm ơn.
‎Vỗ tay cổ vũ nào.
‎Mọi người, tôi nói NUP.
‎Chính phủ!
‎Nói ba lần nào!
‎NUP!
‎Nhưng trước hết, ‎tôi muốn cảm ơn, thưa Ngài
‎vì tôn vinh lễ nhậm chức ‎của Trưởng làng Mamba.
‎Mời Trưởng làng đứng lên.
‎Giờ xin nhường mic ‎cho Trưởng làng Wimbe.
‎Thưa Ngài,
‎trước hết xin chúc mừng Ngài ‎vì những thành tựu trong chính phủ,
‎và nhà nước. Hi vọng trong đợt bầu cử tới,
‎Ngài sẽ giành thắng lợi.
‎Ngài từng là nhân tố chính ‎trong nền hòa bình, ổn định của nước nhà,
‎khi chúng tôi từng chứng kiến ‎trách nhiệm của chính phủ
‎dần biến thành mớ hộn độn khắp châu Phi.
‎Tuy nhiên, lũ lụt gần đây ‎đã tạo ra tình huống nguy hiểm.
‎Ở nhiều vùng, ‎ta biết trước mùa màng sẽ thất thu.
‎Ta biết bộ máy kinh tế ‎không hướng đến chúng ta,
‎nhưng giờ chúng ta là một nước dân chủ.
‎Chúng ta sẵn sàng nói lên tiếng nói ‎qua hòm phiếu.
‎- Ông này đang cố làm gì? ‎- Cần sự đảm bảo về ngũ cốc khẩn cấp.
‎Ta cần biết vấn đề lương thực ‎sẽ bị bóp chết từ trong trứng nước.
‎Ta cần một chính phủ ‎sẵn sàng hỗ trợ nhân dân.
‎Tôi muốn bỏ phiếu cho chính phủ này,
‎nhưng không thể bỏ phiếu cho bất cứ ai
‎sẽ trở nên mù quáng trước thảm họa.
‎Dân chủ trong công việc. Tự do diễn đạt.
‎Vâng, Ngài đây sẽ phát biểu ‎về hiểu lầm này,
‎nhưng bây giờ, hãy thưởng thức âm nhạc.
‎Gilbert!
‎Bố!
‎William!
‎Bố!
‎Sao không đưa bác ấy đi viện?
‎Ở đây an toàn.
‎Họ sẽ quay lại?
‎Chúng ta không biết.
‎Giờ con phải là một người đàn ông.
‎Sẽ không ai đến giúp ta.
‎Bố cần con phụ ở mùa thu hoạch này.
‎Vì từng mẩu ngũ cốc ta có thể có.
‎Vâng. ‎Trywell.
‎THU HOẠCH
‎Đó là tất cả ư?
‎Chưa đến năm bao. ‎Sáu mươi ngày.
‎Sáu mươi đến bảy mươi.
‎Với một năm đến mùa thu hoạch sau.
‎Không đủ.
‎Ta có tiền tiết kiệm.
‎Trywell. ‎Vẫn không đủ.
‎Chính phủ phủ nhận thiếu lương thực.
‎Sao cơ?
‎Họ sẽ không thừa nhận sự việc.
‎Chính phủ thối nát chỉ quan tâm
‎đến việc đảm bảo đắc cử ở đợt tới.
‎Chúng tôi yêu cầu sự đảm bảo ‎từ phía lãnh đạo.
‎Xin cho biết ai sẽ hỗ trợ dân chúng tôi ‎khi hết lương thực.
‎Có mít tinh chống đối ở vịnh Nkhata.
‎- Họ đang lấy xe tải. ‎- Lại mít tinh?
‎Chống đối gây áp lực cho chính phủ.
‎- Ở đâu được giá tốt nhất? ‎- Tôi sẽ lo.
‎- Anh đi hả? ‎- Bố!
‎Chính phủ không muốn ta làm to chuyện.
‎Phe chống đối cần ta hỗ trợ.
‎Nếu muốn thì làm to chuyện ở đây. ‎Ở lại với gia đình.
‎Tối nay bọn anh sẽ về. Muộn nhất là mai.
‎Bọn anh cần đảm bảo ‎mọi người biết việc ở đây.
‎Vậy em dùng cối xay gió để sạc ắc quy?
‎Bình ắc quy giúp chạy máy bơm.
‎Ta có thể trồng trọt vào mùa khô. ‎Hai vụ thu hoạch.
‎Trồng từ giờ, ta sẽ không hết lương thực.
‎Có dynamo của thầy Kachigunda, ‎em làm được.
‎Đến lớp thầy ấy đi.
‎Hỏi xem.
‎Anh không muốn em ở lại làng này nữa.
‎Với tất cả rắc rối này.
‎Anh muốn em đi đâu?
‎Anh có người ở Mangochi.
‎Ta có thể đến đó...
‎và kết hôn.
‎Anh muốn em trốn đi?
‎Anh muốn em bỏ gia đình mình?
‎Anh yêu em. Còn gì quan trọng hơn?
‎Mình sẽ về ‎khi anh có thể mang sính lễ đến. ‎Khi ấy ta sẽ làm mọi thứ. Anh hứa.
‎Giờ anh mang sính lễ đến được không?
‎Không có tiền cho giáo viên.
‎Nhiều học sinh đã bỏ lớp vì vụ thu thoạch.
‎Họ có thể đóng trường.
‎Ở Wimbe này không có gì cho chúng ta.
‎Không có gì cho em.
‎- Anh nên quay lại trường. ‎- Anh mặc kệ nó.
‎Giờ ta có thể đi. ‎Anh có thể thu xếp. Annie.
‎- Annie. ‎- Làm sao em đến Mangochi?
‎Em không thể nói tiếng Yao.
‎Ở Mangochi, họ nói tiếng Anh, ‎em có thể học tiếng Yao.
‎Cả lớp, thầy sẽ dạy tiết khoa học ‎sáng nay.
‎William Kamkwamba.
‎Đứng lên!
‎Bố em sẽ đóng phí.
‎Em đang trộm từ gia đình ‎của mỗi học sinh còn lại ở trường.
‎Bố em sẽ đóng phí.
‎Em đang trộm từ tôi ‎và mỗi thành viên trong khoa.
‎Bố em sẽ đóng phí.
‎Em bị đuổi khỏi Kachokolo,
‎và sẽ không bao giờ được học lại ở đây
‎hay trường nào trong quận.
‎- Gom đồ đạc đi đi. ‎- Thầy Ofesi.
‎Gom đồ đạc đi đi!
‎Tôi không thể làm gì hơn, cô Sikelo.
‎Tôi không thể mặc kệ trò ấy ‎lẻn vào trường.
‎Nhưng trò ấy không lẻn vào trường.
‎Thầy Ofesi không thấy ư?
‎Thầy không thấy trò ấy ‎đang lén trốn khỏi đồng à?
‎Con có thấy chị không?
‎Không ạ.
‎Họ bắt gặp con ở trường?
‎- Mẹ biết con đi học à? ‎- Tất nhiên.
‎Họ đuổi con rồi.
‎William.
‎- Chuyện gì vậy? ‎- Họ lấy ngũ cốc đến Chamama để bán.
‎Là xe chính phủ. ‎Họ sẽ không để ta chết đói.
‎Mua ngũ cốc. Nhiều nhất có thể.
‎Với giá chính phủ, ‎không phải giá chợ. Giá rẻ hơn.
‎Thôi, lấy xe đạp đi.
‎Lấy xe đạp.
‎Khamba, ở lại. Xa lắm.
‎Khamba, ở lại.
‎Ngũ cốc!
‎Dừng lại! ‎Dừng lại!
‎Quay lại.
‎- Con đã ở đâu? ‎- Gặp bạn.
‎Bạn nào?
‎Con nghĩ mẹ không thấy con lẻn đi à?
‎Giữa đêm hôm?
‎- Mẹ bảo rồi. ‎- Con biết.
‎Gì?
‎Ở Wimbe không có ai cho con. ‎Ở Wimbe không có gì cho con.
‎Đã không có gì cho con ở Wimbe, ‎con còn ở lại đây làm gì?
‎Ở lại thế nào đây?
‎- Con đi với ai? ‎- Con sẽ không nói.
‎Con muốn bỏ gia đình này?
‎Mẹ không hiểu.
‎Con nghĩ sao mà biết mẹ không hiểu?
‎Cô ơi, tôi không ăn hai ngày rồi.
‎Đi ra.
‎Tôi không muốn hại ai.
‎Họ bảo gặp Trưởng làng.
‎Ông chết rồi.
‎Họ có thể có bao nhiêu? Chỉ có hai xe tải.
‎Quay lại hàng!
‎Hôm nay sẽ không đủ cho mọi người.
‎Tôi chỉ có thể đưa 15kg.
‎Thấy William không? ‎Thấy William không?
‎Trywell!
‎Em đã bảo anh đừng đi rồi!
‎- Đã bảo đừng đi rồi. ‎- Có chuyện gì?
‎William đâu?
‎Em không biết.
‎William đâu?
‎Không thể cứ ở đây. Ta sẽ cần mở cửa.
‎Mọi người phải chạy.
‎Chú ơi.
‎Giúp cháu với?
‎Làm ơn.
‎Ta có thể ăn một ngày một bữa.
‎Nên quyết định bữa nào.
‎Thật điên rồ. ‎Agnes?
‎Bữa tối trước khi ngủ.
‎Không thể để bụng đói đi ngủ.
‎William?
‎Bữa sáng.
‎Tại sao?
‎Con thích bữa sáng.
‎- Chúa ơi! ‎- Annie!
‎- Không được lên giọng với bố. ‎- Bố đã bỏ đi.
‎Ta có thể bị hiếp và giết. ‎Nếu không vì William...
‎Bố con đang cố cứu chúng ta.
‎- Không có thức ăn! ‎- Rồi sao?
‎Con nghĩ mẹ sẽ để con chết đói?
‎Khi mẹ chặt tay mình cho con ăn,
‎con sẽ biết con là con mẹ.
‎ĐÓI
‎Ngày mai, ta sẽ đào luống ‎và bắt đầu trồng trọt.
‎Đất quá cứng. Lại là mùa khô.
‎Không gì phát triển đâu.
‎Vậy...
‎ta cầu trời mưa.
‎Cha kính yêu,
‎hãy chiến đấu vì nhà con.
‎- Xin ban mưa xuống. ‎- Trywell.
‎Thôi đi.
‎Bố ăn đi.
‎Nếu con cho co n chó đó thức ăn gì,
‎bố sẽ bẻ cổ con.
‎Annie.
‎- Chuyện gì? ‎- Em cần chị gặp thầy Kachigunda.
‎Em biết chị đang gặp gỡ thầy.
‎Em cần dùng dynamo từ xe của thầy.
‎- Dynamo? ‎- Chị phải giúp em, Annie.
‎Bảo thầy ấy cho em dùng dynamo.
‎Em có thể sửa máy bơm. Em biết dùng.
‎Em có thể đem lại nước. Có thể làm mưa.
‎Nhưng em cần dynamo.
‎Mẹ, chuyện gì vậy?
‎Con bé đã đi với thầy giáo.
‎Con thấy chị không?
‎Không ạ.
‎Con nói dối bố?
‎- Họ đã đi đâu? ‎- Con không biết, bố ơi.
‎Đem con gái bố về đây, William.
‎- Con không biết. ‎- Đem con gái bố về!
‎Bớt một.
‎Nó nói: "Bớt một."
‎"Bớt một miệng ăn."
‎Tôi sẽ làm mọi thứ ‎để tìm địa chỉ. Nhưng bây giờ...
‎Chúng tôi không có tiền đi Mangochi.
‎Tôi sẽ cố hết sức tìm thầy Kachigunda.
‎Hết sức ư?
‎Xin lỗi, hiện tại chúng tôi đóng trường.
‎Không đủ học sinh hay giáo viên.
‎- Còn cô Sikelo chứ ạ? ‎- Không.
‎Đây sẽ là đợt đói cuối cùng,
‎cho tôi và gia đình mình, tin tôi đi.
‎Chúng tôi sẽ không qua khỏi lần nữa.
‎Anh ấy đang chết đói.
‎Tự giết mình.
‎Để không lấy thức ăn của bọn trẻ.
‎Cô Kamkwamba...
‎Lần đầu kết hôn, chúng tôi đã hứa với nhau
‎sẽ không bao giờ cầu mưa ‎như tổ tiên chúng tôi.
‎Chúng tôi nói mình hiện đại,
‎và con chúng tôi sẽ đến trường.
‎Đây là nơi Annie gặp thầy giáo,
‎chúng tôi đã đóng tiền.
‎- Ông đã đuổi con trai tôi. ‎- Không phải tôi, cô Kamkwamba.
‎- Chính phủ... ‎- Chính phủ nào?
‎Chính phủ đã đánh trưởng làng?
‎Dù họ đã cầu mưa, ‎nhưng tổ tiên ta vẫn sống sót
‎vì họ đã ở bên nhau.
‎Khi nào chúng ta ở bên nhau, Hiệu trưởng?
‎Tôi có thể làm gì, cô Kamkwamba?
‎Em dùng thư viện nhé?
‎DÙNG NĂNG LƯỢNG - GIẢI THÍCH VẬT LÍ
‎Gì thế?
‎Một thí nghiệm.
‎Ở Mĩ, điện được làm từ gió.
‎Có điện, ta có thể làm ra nước.
‎Ta sẽ xây một cối xay gió.
‎Cần xây cái nhỏ trước để xem chạy thế nào.
‎Cả ngày nay ‎anh chỉ ăn da lợn từ cái trống.
‎Đừng phí thời gian.
‎Ta làm gì?
‎Có mô-tơ bên trong. Nó quay băng cát-xét.
‎Anh làm mấy lưỡi kia sao rồi?
‎Sắp xong rồi.
‎Rồi, mở cửa.
‎Chim thông minh
‎Nó tự mình xây tổ
‎Để bảo vệ chim khác
‎Bố.
‎Con muốn cho bố xem một thứ.
‎Bố nghe thấy không?
‎Gì thế?
‎Là năng lượng gió.
‎Lưỡi quạt tạo ra điện,
‎và làm đài chạy.
‎Hiểu rồi.
‎Con muốn làm một cái lớn. ‎Có thể chạy máy bơm nước.
‎Nghĩa là dù đất có khô,
‎ta vẫn trồng trọt được.
‎Nó làm được? ‎Vâng.
‎Nhưng để làm máy lớn,
‎con sẽ cần một thứ giúp quay lưỡi quạt.
‎Nếu con có thể ‎dùng xe đạp của bố, sẽ được.
‎Xe đạp?
‎Nó sẽ hiệu quả.
‎Con cần nó bao lâu?
‎Con sẽ cần bỏ bánh xe và cắt khung.
‎Bố không thể dùng nó như xe đạp nữa.
‎Sao? ‎William.
‎Con đã thấy chuyện gì chưa, William?
‎Rồi, bố.
‎- Mọi người sắp chết. Hiểu chứ? ‎- Cái này sẽ giúp họ.
‎Đem thứ ngu ngốc này đi khuất mắt bố.
‎- Bố... ‎- Đem thứ ngu ngốc này đi khuất mắt bố!
‎Bố, con cần lấy xe đạp để đem lại điện.
‎Có điện, con có thể đem lại nước. ‎Có thể làm mưa.
‎Con còn nói hả?
‎Có những thứ con biết bố không biết.
‎Vì con biết làm đồ chơi?
‎Vì trường học.
‎Từ giờ, con phải dậy với bố ‎từ sáng sớm, hiểu chứ?
‎Con giúp bố đào luống.
‎Quên trường học! Quên thư viện đi!
‎Bố không muốn thấy con ‎gần thứ ngốc này.
‎Bố đã sai.
‎Đã đến lúc con học cách trồng trọt rồi.
‎Xới đất!
‎- Cậu ổn chứ? ‎- Nóng quá.
‎Nhìn trời kìa.
‎Không mưa đâu. Sẽ không mưa mấy tháng.
‎Gule Wamkulu sẽ đến khi bố tớ mất chứ?
‎Dù cho có nạn đói?
‎Họ nên đến khi trưởng làng chết.
‎- Đi thôi. ‎- Đi đâu?
‎Chuyện gì vậy?
‎Bọn anh phải ra Bắc khi còn có thế. ‎Không còn gì ở đây.
‎Em cần các anh giúp.
‎- Nếu ở lại, sẽ chết. ‎- Không.
‎Ta tìm xe đạp khác, xây cối xay gió.
‎Thằng điên. Xe đạp ở đâu?
‎Không có ai ở trung tâm thương mại. ‎Ai cũng bỏ làng đi.
‎- Đó là đồ chơi. ‎- Không phải. Các anh đã thấy đó.
‎Lỡ miền Bắc không có thức ăn?
‎Các anh sẽ chết.
‎Nếu em chắc nó sẽ thành công,
‎sao không lấy xe đạp của bố.
‎Sao em không lấy?
‎Bố.
‎Chuyện gì?
‎Bọn con cần xe đạp, bố.
‎Muốn đấu với bố à?
‎Bọn cháu không muốn thế, Trywell. ‎Chỉ muốn chú đưa xe cho William.
‎William.
‎Đi khỏi nhà tôi.
‎- Có thể có nước. ‎- Thế cơ đấy.
‎Con đem lại nước được.
‎- Quanh năm. ‎- Giờ con là ông lớn rồi nhỉ?
‎Những ông lớn.
‎Đấu đi.
‎Đấu đi!
‎Bố là bố mày!
‎Khoan.
‎Đi cùng đi, William. Đi thôi.
‎Không được.
‎Tớ phải về nhà.
‎Tớ cần ở với bố.
‎Khamba, lại đây.
‎Khamba.
‎Nó đã cố đánh nhau với anh,
‎cùng các bạn nó,
‎vì cái xe đạp.
‎Anh sẽ đưa cho nó chứ?
‎Tất nhiên không.
‎Em nên mất bao nhiêu nữa, Trywell?
‎Em đã theo anh khắp chốn,
‎em đã mất mọi thứ.
‎Bố mẹ em,
‎khi em đến đây.
‎Rồi đất đai.
‎Rồi ta mất Annie.
‎Em đổ lỗi cho anh?
‎Em không đổ lỗi cho anh.
‎Em hỏi anh.
‎Khi nào ta thôi mất mát?
‎Không gì ta làm là tốt đẹp.
‎GIÓ
‎John bảo bọn bố sẽ trồng thuốc lá.
‎Thuốc lá có vẻ như sô-cô-la sữa,
‎vì 2.000 kwacha một cân.
‎Con xin lỗi bố.
‎Đôi khi đó là giấc mơ,
‎và đôi khi là sự lừa dối.
‎Không phải mơ, bố ạ.
‎Con không mơ.
‎Đó là lí do bác ấy không để đất cho bố.
‎Bác ấy không tin tưởng bố.
‎Chưa bao giờ.
‎Bác ấy biết bố sẽ gây thất vọng.
‎Như bố từng.
‎Bố chưa bao giờ khiến con thất vọng.
‎Con đã đến trường.
‎Nước. ‎Vâng.
‎Từ gió.
‎Có thể được,
‎nếu bố giúp con.
‎Được.
‎Đưa nó lên đi. Con xong rồi.
‎Lấy được chưa?
‎Cẩn thận, William.
‎Nó cần sạc. Bình ắc quy cần sạc.
‎Đến nhà trưởng làng lấy hạt giống. ‎Ta sẽ trồng rau.
‎Ta sẽ qua khỏi ‎trong khi đợi ngũ cốc phát triển.
‎Đến chỗ họ, Gilbert.
‎Cô Sikelo muốn cho đại diện ‎của các trường ở quận
‎thuộc chính phủ mới xem cối xay gió.
‎Cô ấy nói có học bổng ‎cho một trường ở Madisi.
‎Con nghĩ con nên ở đây.
‎Ít ra đợi đến khi Annie trở về.
‎Con nghĩ con nên ở đây giúp bố lo đất đai.
‎Bố đã nghĩ mãi về máy này, William.
‎Bố đã nghĩ về việc nó sẽ mang con đi
‎và đồng thời giữ con ở lại.
‎Vì không ai nhìn thứ này ‎mà không nghĩ đến con.
‎Không ai muốn.
‎Dù con ở đâu.
‎Hãy đến trường.
‎William được trao học bổng ‎để hoàn tất việc học ở Malawi
‎Và rồi theo học ‎Học viện African Leadership ở Nam Phi
‎Từ đó anh hoàn tất ‎bằng nghiên cứu môi trường ‎ở Đại học Dartmouth, Mĩ
‎Agnes và Trywell vẫn sống ở làng Wimbe
‎Cối xay gió đầu tiên của William ‎và những cái anh làm sau này
‎đảm bảo họ có điện ‎và có thể thu hoạch quanh năm
‎Annie đã không thể theo học đại học
‎Cô vẫn kết hôn với Mike Kachigunda
‎Họ có bốn người con ‎và thường quay về Wimbe
‎Sau khi bỏ học, tôi đã đến thư viện,
‎tôi đã đọc sách ‎Sử dụng năng lượng,
‎và tôi biết thông tin về cối xay gó,
‎tôi thử và đã làm nó.
‎Chúa hệt cơn gió, chạm đến mọi thứ