Vandaag is een bijzonder moment in de Maya-kalender.
Het is de lente-equinox, en met de zonsopgang begint…
…een nieuwe dag, en ook een nieuwe levenscyclus.
De zon komt boven de bomen uit…
…en verlicht een van de majestueuste tempels van Palenque.
Dit is de Tempel van de Zon, een heel toepasselijke naam.
Gewoon hier zijn, badend in het licht, is een voorrecht…
…een verbinding tussen spiritualiteit en wetenschap…
…lang vergeten door de moderne wereld.
Op bepaalde belangrijke momenten in het jaar, zoals nu…
…doet de rijzende zon meer dan de tempeltrappen verlichten.
De Maya-architectuur is een opslagplaats voor oude kennis…
…en ze verbindt hemel en aarde.
Daarbij bracht ze vaak het zonlicht…
…via specifieke uitlijningen in speciaal daarvoor ontworpen binnenruimtes.
Bij de winterzonnewende komt de zon op boven een ruïne op een bergtop.
Door een deurgat schijnt ze in de tempel…
…waar we ons een priester kunnen inbeelden die zich in het licht wil baden.
Zes maanden later, bij de zomerzonnewende…
…en alleen op die dag…
…strijkt de ochtendzon langs een andere piramide…
…voor een lichtstraal een binnenhoek raakt.
En bij beide equinoxen komt de zon op boven een door mensen gemaakt dal…
…aan de oostelijke horizon, en weer schijnt ze door een deurgat…
…onder zo'n precieze hoek dat ze ongeveer 40 minuten lang…
…een andere nis spectaculair verlicht.
Voor de Maya's moeten die oogverblindende vertoningen ontzag hebben opgewekt…
…bij iedereen die ze zag.
En het was niet alleen een speciaal moment voor de oude Maya's.
Palenque is een heel symbolische plek.
Voorouderverering in Palenque kwam tot uiting in z'n architectuur…
…en in z'n aangepaste landschap.
Het spreekt ook de huidige bevolking ook.
De Maya-cultuur in Palenque is springlevend.
Maya-priester Nicolás López Vázquez voert hier al decennialang ceremonies uit.
Het ritueel dat nu aan de gang is, stelt de lente-equinox voor.
De equinox was heel belangrijk.
Daarom maakten ze de tempels.
Zo leken ze verbonden met de hele planeet.
Dit hele complex lijkt inderdaad ontworpen als een instrument…
…om de wonderlijke harmonie van het universum te ontdekken en weer te geven.
Maar waarom waren ze zo sterk gefocust op de hemel?
En hoe kwamen ze aan hun geavanceerde astronomische kennis?
Kan het een erfenis zijn, overgeleverd door een veel oudere beschaving…
…die in heel Amerika sporen van z'n kennis heeft achtergelaten?
Boven het centrum van Palenque steekt het indrukwekkendste gebouw uit…
…het zogenaamde paleis.
En daarboven doemt een intrigerende constructie op…
…uniek in de Mayawereld, een toren met meerdere verdiepingen.
Geleerden zijn het oneens over het doel van deze toren.
Het raadsel is het dak.
Het dak dat we nu zien, is een volledig moderne, mogelijk onjuiste reconstructie.
Op foto's van de opgravingen zien we een bouwvallige toren zonder dak.
Dus had hij in de oudheid een dak?
Op de oorspronkelijke toren was misschien een observatieplatform…
…wat de vondsten binnenin zou verklaren.
Er is een kamer met symbolen…
…die staan voor misschien de belangrijkste planeet voor de Maya's…
…Venus.
Aan de hand van Maya-teksten hebben geleerden bevestigd…
…dat dit symbool inderdaad staat voor de helderste planeet aan de nachthemel.
Zou het kunnen dat deze toren speciaal voor astronomen werd gebouwd?
Intuïtief zou ik zeggen dat hij bedoeld was voor observaties van de hemel.
Van een toren ontworpen om de hemel te observeren zou je niet verwachten…
…dat hij een dak heeft.
En de Venussymbolen in de toren…
…doen echt vermoeden dat hij daarvoor werd gebruikt.
Maar er zijn zo veel hemellichamen, waarom Venus?
Het kan te maken hebben…
…met een belangrijke mythologische figuur van de Maya's.
In de Maya-kosmologie hadden goden en godinnen vaak…
…griezelig menselijke trekken…
…soms vertederend, soms angstaanjagend…
…soms heel mysterieus.
De godheid Kukulkan, die ooit een man was, had niet alleen al die kenmerken…
…maar werd ook geïdentificeerd met de helderste planeet.
Volgens de overlevering arriveerde Kukulkan na een grote ramp…
…vergezeld door volgelingen.
Hij was een wijze leraar, die les gaf over gerechtigheid…
…hoe je een samenleving organiseert…
…maïs verbouwt…
…en hoe je grote monumenten in steen bouwt.
Zelfs na z'n vertrek…
…bleven ze Kukulkan aanbidden aan de hemel…
…waar hij de vorm aannam van de planeet die we nu kennen als Venus.
In de Maya-wereld…
…wordt Kukulkan ook nog anders voorgesteld.
En op één iconische plek is z'n nagedachtenis ook verbonden…
…met dat uiterst belangrijke moment van de lente-equinox.
In Chichén Itzá, in Yucatán, in de tempel van Kukulkan.
Bij die piramide zien we normaal gezien de noordelijke trap van de piramide…
…met een grote slangenkop aan de voet van de trap…
…en een lege, omhooglopende balustrade waar niets op staat.
Maar als bij de lente-equinox de zon begint onder te gaan…
…blijkt de piramide zo perfect geplaatst…
…dat de schaduw die de hoek van de piramide op de trap werpt…
…de vorm heeft van een slangenlijf.
Dus de kop van de slang wordt plots vervolledigd…
…met het golvende, kronkelende lijf van de slang…
…en dat is een weergave van Kukulkan.
In verschillende delen van Mexico was hij bekend als Kukulkan…
…maar misschien nog meer als Quetzalcoatl.
Al die namen betekenen 'gepluimde of gevederde slang'.
Je zou bijna kunnen denken dat Kukulkan een reiziger was…
…die overal een naam gebruikte die bij de plek paste.
We hebben in Peru een soortgelijk figuur ontmoet, waar hij Viracocha heette.
In Mesopotamië stond hij bekend als Oannes…
…en in Egypte was hij Osiris.
Maar de verhalen blijven hetzelfde.
Krachtige figuren die verschenen na een wereldwijde ramp…
…en oude volkeren de gaven van de beschaving schonken.
Dat ze hun beschavingsheld met de planeet Venus identificeerden…
…verklaart misschien de unieke obsessie van de Maya's…
…om die planeet aan de nachthemel te volgen.
Hun studie van Venus is echt opvallend.
Het is zo dat eens in de ongeveer 584 dagen…
…Venus op dezelfde plek verschijnt.
De Maya's hadden een heel precieze, juiste inschatting…
…van de zogenaamde synodische periode van Venus.
En die berekening konden ze maken…
…dankzij een van de opmerkelijkste prestaties van de Maya's…
…die, net als het fameuze metselwerk van het oude Peru…
…en de ingenieuze farmacologie van het oude Amazonia…
…misschien deel uitmaakt van een erfenis van kennis uit de verre prehistorie…
…van een mysterieuze, oudere beschaving.
ARCHEOLOOG
Dr. Edwin Barnhart is al 25 jaar bezig…
…met het in kaart brengen en onderzoeken van Palenque.
Hij is een van de weinigen die het schrift van de oude Maya's kan lezen.
We lezen deze tekens van boven naar beneden in dubbele kolommen.
Je leest van rechts naar links tot onder aan de eerste twee…
…en dan lees je de derde en vierde kolom, in die volgorde.
Hoe werkt het talstelsel van de Maya's vergeleken met ons talstelsel nu?
Ons stelsel lijkt erop. Wij hebben een tientallig, een decimaal stelsel.
Jij en ik kunnen elk getal schrijven…
…tot bijna oneindig, met tien cijfers.
We hebben 0, en dan 1 tot en met 9.
En bij tien vervangen we 1 door 0 en we zetten er een 1 voor.
Zij gebruiken 20 als basis.
Het zijn morseachtige streepjes en punten en een schelpteken staat voor 0.
Een punt betekent één, een streepje vijf. -Juist.
Dus drie streepjes en vier punten is 19.
Het getal 20 geven ze weer met een 0 en een punt voor 20.
Met dat positionele systeem…
…konden ze op een ander niveau aan wiskunde doen.
Ons systeem is geweldig.
We kunnen tot in het oneindige rekenen, maar er zijn tien tekens voor nodig.
De Maya's deden hetzelfde met slechts drie tekens.
Dus in die zin is hun systeem veel verfijnder dan dat van ons.
De Maya's gebruikten niet alleen nul, ze kenden ook het positiesysteem…
…op een moment dat de oude Grieken en Romeinen, ondanks hun vele successen…
…geen van beide snapten.
De Romeinen deden geweldige dingen, maar hun getallensysteem deugde niet.
Daarom maakten ze het telraam.
Het talstelsel van de Maya's diende niet alleen om te tellen.
Hun astronomen gebruikten het ook voor de berekening en voorspelling…
…van de bewegingen van hemellichamen zoals Venus, de zon en de maan…
…met verbijsterende nauwkeurigheid.
En diezelfde kennis van wiskunde was ook essentieel…
…voor misschien wel hun indrukwekkendste uitvinding.
Veruit de overweldigendste prestatie van de oude Maya's…
…was hun uiterst nauwkeurige systeem voor het meten van de tijd…
…verwerkt in een van de meest complexe kalenders uit de geschiedenis.
Die kalender is ongelooflijk ingewikkeld.
Kun je het mij even uitleggen? Waar gaat de Maya-kalender over?
De kalender…
Het zonnejaar telt 365 dagen. -Oké.
De kalender die hen echt interesseert, telt 260 dagen.
Maar er is ook een lange-tellingkalender, een lineaire telling van de tijd.
De Maya's volgden belangrijke data met een combinatie van drie kalenders…
…elk met z'n eigen doel.
Hun heilige kalender was een herhalende cyclus van 20 groepen…
…van elk 13 dagen, in totaal 260 dagen.
Een tweede kalender volgde het zonnejaar…
…maar bestond uit 18 groepen van elk 20 dagen…
…met nog vijf dagen extra voor een volledig jaar van 365 dagen…
…net als bij ons.
In tandemvorm gebruikt…
…gaven deze twee kalenders elke dag een unieke naam…
…over een periode van 52 jaar…
…om dan opnieuw te beginnen.
Maar wat het Maya-systeem echt uniek maakte, was hun derde kalender…
…de zogenaamde lange telling, die veel langere perioden volgde.
Die lange-tellingkalender, wat is dat? Hoe werkt het?
Wat wilden ze ermee bereiken?
Het is de interessantste omdat de Maya's erg cyclisch zijn…
…maar dat is hun enige lineaire kalender.
Hij kan heen en weer gaan in de tijd in een rechte lijn, tot in het oneindige.
De lange telling meet het verstrijken…
…niet alleen van jaren, decennia of eeuwen…
…maar van hele millennia…
…en gaat dus ver in zowel het verleden als de toekomst.
Heeft het meeste van wat we nu in het Maya-schrift kunnen lezen…
…te maken met de kalender?
Ja. Deze pagina hier is het perfecte voorbeeld.
Alles wat je ziet, de streepjes en punten en zo…
…dat is allemaal kalenderinformatie.
Alles bij elkaar zijn tweederde van alle Maya-geschriften kalendertekens.
Eén verklaring voor die obsessie is dat de oude Maya's geloofden…
…dat de wereld door terugkerende cycli van schepping en vernietiging ging.
En dat zij in de vierde cyclus leefden…
…net zoals de oude Hopi geloofden dat ze in de vierde wereld leefden.
Maar in tegenstelling tot hen konden de Maya's data op hun cycli plakken…
…met behulp van de lange telling.
Waar gaat dit over?
Dit is een prachtige afbeelding…
…een van de weinige die ons heel specifiek vertelt…
…wat de datum was bij het begin van de vierde schepping.
Er staat 13-0-0-0-0.
En de volgende dag herbegint het. En dan krijg je 0-0-0-0-1.
Oké. En als je dat omzet naar ons dateringssysteem?
3114 v.C., 13 augustus. -Oké.
Dat is het begin van het tijdperk waarin we nu leven.
Juist. En het idee…
Waarom begon het in 3114 voor Christus?
Dat is een vraag waar de knapste koppen…
…al ruim een eeuw geen afdoende antwoord op kunnen vinden.
Ik moet zeggen dat ik die datum op zich al fascinerend vind…
…omdat veel oude beschavingen, volgens archeologische gegevens…
…rond die tijd zijn ontstaan.
GIZEH EGYPTE
Het oude Egypte rond 3000 voor Christus, Soemerië…
Ook in die periode. -Ja. En Azië ook.
Alsof de wereld toen wakker werd, en de Maya's kozen die datum.
Heel interessant.
Wanneer zou het begonnen zijn?
Hoever terug kunnen we de oorsprong van deze berekeningen dateren?
Moeilijke vraag. Daar heb ik veel over nagedacht.
En ik zeg meestal dat, toen iemand het in steen houwde…
…het geen eerste poging meer was.
Wat is de oudste gevonden datum?
Er zijn er een paar. Er is er een die 33.000 jaar teruggaat.
Een andere is een heel specifieke datum…
…die precies vijf miljoen jaar teruggaat.
Vijf miljoen jaar terug. -Ja. En reken maar uit.
Ik denk dat het de bedoeling was…
…om iets te zeggen over de oneindigheid van de tijd.
Daarnaast blijft één hoofdrolspeler in het drama van de nachthemel…
…steeds terugkomen in de teksten: Venus…
…dezelfde planeet die wordt geassocieerd met de Maya-godheid Kukulkan.
Dus Venus maakt deel uit van het kalendersysteem van de Maya's.
Ze bleven de planeet volgen.
Ze hadden 104 verschillende groepen van vijf Venuscycli bepaald…
…om Venus zonder fout te kunnen volgen.
De Maya's waren geobsedeerd door de kosmos en door de tijd.
Dat zijn twee kernelementen van de Mayacultuur.
Uit die twee obsessies blijkt dat de Maya's maar al te goed begrepen…
…hoe oud onze planeet was, en dat ze een telling bijhielden.
Dus zij konden doen wat moderne computersoftware doet.
Ja. -Hoe kon dat?
Ik denk dat ze bij de beste wiskundigen van de oude wereld waren.
Ze bleven maar rekenen.
Ze deden berekeningen van miljoenen dagen. -Fascinerend.
Als ze zulke data gebruikten, vraag je je af: waar was dat voor nodig?
Ik denk… -Het is allemaal giswerk.
Als archeologen moeten we toegeven dat het allemaal giswerk is.
We werken aan theorieën, er zijn maar weinig feiten.
Ik heb een theorie die ook, en dat geef ik toe, giswerk is.
Voor mij lijkt de Maya-kalender een misplaatst artefact.
Volgens mij is het een erfenis die de Maya's hebben gekregen…
…van een cultuur die die enorme getallen echt nodig had.
Een verloren beschaving…
…die z'n kennis over de cyclische aard van de tijd doorgaf…
…versleuteld in mythen en spirituele tradities…
…en die vele duizenden jaren later spectaculair tot uiting zou komen…
…in het raadselachtige systeem van de Maya-kalender.
Maar met welk doel?
Ik denk dat het antwoord alles te maken heeft…
…met het Maya-idee van de tijdelijkheid van tijdperken.
Ik zie de Maya-kalender soms als een computer…
…om het einde, niet van de wereld, maar van een tijdperk te berekenen.
De Maya-kalender voorziet herhaaldelijke vernietigingen…
…en reconstructies van de wereld, tijdperken die komen en gaan.
Het was niet zo dat de Maya's dachten…
…dat de wereld op 21 december 2012 zou vergaan.
Maar ze zagen wel een periode van grote onrust en verandering…
…rond onze tijd plaatsvinden.
Er is een einde van een tijdperk voorspeld…
…voor de periode van ongeveer 80 jaar…
…tussen 2000 en 2080, ergens in die periode.
En vreemd genoeg is dat hoe we de huidige wereld ervaren.
Dit is een tijd van chaos, onvoorspelbaarheid, verandering.
Kan de Maya-kalender het einde van ons tijdperk juist voorspeld hebben?
Misschien moeten we ook de sterren en planeten volgen, zoals zij deden…
…voor het geval er weer een apocalyps op handen is.
Maar de Maya's volgden de hemel niet alleen om de toekomst te voorspellen.
Er is bewijs hier in Palenque dat dr. Barnhart me wil laten zien.
Dit uitzicht hier, er is een plek waar je de horizon perfect kunt zien.
Aan de zuidwestelijke rand van een plein, tegenover de Tempel van de Zon…
…bevindt zich een ander indrukwekkend gebouw…
…de Tempel van het Bladkruis.
Hij dateert van rond het jaar 692.
Binnen, op de achterwand, wacht een merkwaardige muurschildering ons op.
Volgens geleerden gaat het over het grote mysterie van de Maya-religie…
…het mysterie van wat er na de dood met ons gebeurt.
We staan voor een buitengewone muurschildering…
…die voor mij heel moeilijk te interpreteren is.
Hoe zie jij dit? Waar gaat het over?
Het is duidelijk heel complex.
Alles hier heeft z'n betekenis.
Dat is het bladkruis, vanwege dit blad hier.
En we zien aan beide kanten een figuur.
Rechts op de muurschildering staat de overleden Pakal…
…de oorspronkelijke stichter en heerser van Palenque…
…z'n ogen dicht en gekleed in begrafeniskleding.
En links staat z'n vermoedelijke zoon en opvolger, Kan Bahlam.
Dit is het gezicht van Kan Bahlam.
Z'n portret zie je overal in de stad. We weten dat hij het is.
We herkennen hem.
Maar hij is groot en lang, Kan Bahlam. Als ik aan hem denk…
We hebben een schat aan informatie over z'n leven.
We weten dat z'n vader de beroemdste koning van deze stad was.
En hij werd op zesjarige leeftijd aangeduid als z'n erfgenaam.
Maar z'n vader stierf pas op z'n 80ste.
Dus hij heeft z'n leven lang gewacht, tot z'n 48ste, om koning te worden.
En ik denk dat hij ongelooflijk goed was opgeleid in wiskunde, architectuur…
…astronomie, maar ook in religie, mythologie.
Deze groep, de drie prachtige tempels, is zijn prestatie.
Deze man is wellicht 30 jaar van z'n leven bezig geweest met plannen.
En eindelijk kon hij bouwen.
Het is wat wetenschappelijke prestaties betreft het toppunt van de Maya's.
Het gaat om numerologie, wiskunde, astronomie.
De boodschap van de muurschildering is dat de daden en rituelen van de zoon…
…noodzakelijk zijn als de vader wil zegevieren in het hiernamaals.
Tussen hen in staat een bijzonder belangrijke afbeelding.
Dat is de wereldboom, met in het midden het gezicht van de zonnegod.
Maar de boom is ook het pad tussen deze wereld en de andere wereld.
En soms is dat de Melkweg.
Is de Melkweg dan een soort pad voor de zielen?
Een reis naar het hiernamaals? -Ja.
Waar deze twee individuen mee interageren…
…is het kanaal tussen deze wereld en de andere.
Het idee van een sprong naar de hemel, naar de Melkweg…
…en een reis die na de dood wordt gemaakt, leefde heel sterk bij de Maya's.
Maar het is opmerkelijk hoe wijdverbreid dat idee is.
De Melkweg als symbool van een pad voor de zielen vind je…
…niet alleen bij de Maya's, maar ook bij veel andere culturen in Noord-Amerika.
Absoluut. Het is een van die Pan-Amerikaanse ideeën.
Van het zuidpunt van Chili tot in Alaska…
…is het inheemse idee dat de Melkweg het pad voor de zielen is…
…van deze wereld naar de andere.
De doden volgen het, en met de kracht die sjamanen hebben…
…kunnen zij het ook bewandelen.
Maar het is fascinerend dat het in elke cultuur zit…
…waarin we informatie over de Melkweg terugvinden.
REGIO ACRE BRAZILIË
Het doet me denken aan de Apuriña in Brazilië…
…die de geogliefen in de Amazone beschouwden…
…als heilige poorten naar het hiernamaals.
In de Amazone leeft het nog heel sterk, net als in de Mayawereld hier.
Dat idee lijkt dus van een verre, gemeenschappelijke voorouder te komen.
Inderdaad.
Ik denk dat die kernideeën over identiteit met de eerste mensen zijn meegekomen.
En daarom vinden we ze in zo veel culturen.
Ook al hadden culturen in het zuiden van Chili en het noorden van Noord-Amerika…
…geen contact, ze drukten dezelfde ideeën uit, vanwege diezelfde erfenis.
Ja. En ik denk dat er naast de Melkweg nog enkele andere kernprincipes zijn.
Een daarvan is de grote liefde van de Maya's…
…voor ideeën als sjamanisme, transformatie…
De Maya-cultuur was ongetwijfeld een sjamanistische cultuur.
Ik denk dat het idee van de reis van de ziel na de dood…
…het resultaat was van sjamanistische ervaringen.
Is het toeval dat veel andere inheemse culturen in Amerika…
…en in feite veel oude culturen over de hele wereld…
…eenzelfde visie hadden over de reis van de ziel naar het hiernamaals?
Of hebben we hier te maken, door een onderliggend verband…
…met een sterk, diepgaand geloofssysteem, geërfd door veel latere beschavingen…
…van een verloren beschaving uit de prehistorie?
Het werk waarover je vertelde, is erg spannend.
En archeologische voorbeelden van de kennis van de hemel en de sterren…
…lijken, als we erop terugkijken, ouder dan we denken.
En jij linkt dat idee aan een sjamanistisch standpunt.
Ja. Alle sjamanistische culturen zijn erg geïnteresseerd in de sterren.
Maar op een bepaald moment kan dat een religie worden.
Kun je daar wat dieper op ingaan?
Het sjamanisme onderzoekt het mysterie van de dood.
Wat gebeurt er als we sterven?
Het idee dat de ziel het lichaam verlaat, naar de hemel springt.
Het ging over de reis van de ziel na de dood.
In onze verhalen en ons eigen traject…
…groeien we op met de zekerheid van de dood.
Er is een einde.
Het is de essentie van alles.
Het is een morbide onderwerp, maar het is fundamenteel voor alle mensen.
Dat moment komt voor iedereen.
Het wordt meestal beschreven als de drijvende kracht achter onze daden.
Ik ga dood…
…dus ik ga iets doen.
Ja. Dat is precies wat sjamanistische leringen zeggen…
…dat we het leven maar beter goed kunnen benutten.
Ik denk dat dat de uitdaging is voor ons.
Omdat dat idee overal ter wereld te vinden is…
…en heel specifiek de sprong naar de Melkweg…
…denk ik niet dat het toeval kan zijn.
Ik denk dat het iets is wat is doorgegeven door een vooroudercultuur.
Maar wanneer werd het doorgegeven?
Hoever terug vinden we sporen van de sjamanistische traditie…
…van het meten en volgen van hemellichamen?
Het antwoord ligt misschien op een van de eerste plaatsen die ik bezocht…
…op m'n reis door Amerika…
…diep in het Amazoneregenwoud, op de oude site van Serra Do Paituna.
De steen werd gebruikt als canvas voor buitengewone kunst…
…en die kunst zelf moet ontcijferd worden, moet beter begrepen worden.
In een poging om dat te doen…
…raakte archeoloog dr. Christopher Davis geïntrigeerd…
…door deze opvallende rasterafbeelding vol symbolen.
Vertel me eens wat we hier zien. Wat maak jij ervan? Wat is jouw analyse?
Het is de grootste geschilderde afbeelding op deze plek.
Er zijn in totaal 49 vakken.
Eerst moesten we proberen uit te zoeken hoe we dit moeten bekijken.
Van links naar rechts, of omgekeerd?
De schilders hebben een hint achtergelaten.
Hier zie je de afbeelding van een slang.
Dat is fascinerend, een afbeelding van een slang.
Hier, in het geel.
Alsof de slang ons vertelt hoe we het moeten lezen.
Precies. Het patroon dat er voor mij uitspringt…
…is wanneer je dit raster in een sinusvormig patroon leest…
…en onderaan begint.
In een sinusvormig patroon lees je de ene kolom naar boven…
…en de andere naar beneden en dan weer naar boven, zoals de slang.
Maar met welk doel?
Toen hij naar het westen keek, zag dr. Davis…
…een natuurlijke inkeping in een rotszuil vlakbij.
Als je ervoor staat, of achter de rots aan de rechterkant…
…zie je een rotsraam.
En wanneer de zon hier voorbijkomt en ondergaat, kruist ze dat rotsraam.
Dus ik geloof dat het mogelijk een telling van de zon was.
Volgens dr. Davis volgden ze wanneer de zon in het raam werd gevangen.
Een ingenieuze manier om de bewegingen van de zon vast te leggen…
…die dateert van meer dan 13.000 jaar geleden…
…tijdens de laatste ijstijd.
Maar hoe werkt het?
Ik zie X'en en ook gewone strepen.
Deze X'en horen allemaal samen.
En als je op en neer leest, op deze manier…
…staan ook al die strepen bij elkaar.
Deze verticale strepen horen samen, en daarna krijg je weer X'en.
Deze verticale strepen geven volgens mij de vakken aan…
…wanneer de zon werd gevangen.
En dat moet rond de winterzonnewende zijn geweest.
Hoe slim kun je zijn?
Dat is geweldig.
En er is niet alleen het raster.
Dr. Davis gelooft dat bijna alle prehistorische kunst hier de zon volgt.
Veel concentrische cirkels en andere afbeeldingen hier lijken de zon te zijn.
Deze zijn precies gericht naar de winterzonnewende…
…en die achteraan naar de zomerzonnewende.
Andere kunst, naar het westen gericht, geeft de equinoxen aan.
Dat getuigt van een bijna obsessieve focus op de sleutelmomenten van het zonnejaar.
Absoluut.
Dit kan heel goed het vroegste bewijs zijn dat ooit in Amerika werd gevonden…
…van mensen die tellingen bijhielden van hemelgebeurtenissen.
Dus in zekere zin is dit een enorm apparaat…
…om het verstrijken van de tijd te volgen?
Ja. Ik denk dat het een soort almanak met plaatjes is.
Daaruit blijkt de wetenschappelijke instelling van de kunstenaars zelf…
…alsof ze bepaalde gebeurtenissen en momenten observeerden…
…en de wetenschap van de tijd wilden beheersen…
…en dus het vermogen om te voorspellen…
…wat er op bepaalde data in de toekomst zou gebeuren.
Het was dus een wetenschappelijk project? -Absoluut.
De kunst zelf lijkt me erg sjamanistisch.
Dat is mijn indruk. Denk je dat dit het werk is van sjamanen?
Dat zou kunnen.
Ze hadden verschillende beroepen, wetenschappers, dokters, van alles.
Ze hadden meestal heilige kennis, kenden de beweging van de sterren.
Is dat wijdverspreid in Amerika?
Ja. De kennis om astronomie zo te gebruiken vind je hier overal.
Dus de Maya's…
…en andere culturen leken dit te gebruiken.
In het zuidwesten waren er opperhoofden die zonnewachters waren.
Dus al die kennis lijkt ver terug te gaan in de tijd…
…op een diep inzicht dat zich in bijna heel Amerika had verspreid.
Die obsessie met de hemel is maar een van de vele terugkerende thema's…
…die ik steeds weer ben tegengekomen, in heel Amerika.
Ideeën die centraal staan in m'n zoektocht van 30 jaar…
…naar een vergeten episode in de geschiedenis.
Waar kwamen die ideeën vandaan?
Voor mij wijzen ze op een verre, gemeenschappelijke bron…
…vanwaaruit de ideeën in veel culturen zijn doorgesijpeld…
…maar de ideeën zelf zijn intact gebleven.
Tenzij het louter ongelooflijk toeval is…
…gaat het om een erfenis die is overgeleverd uit de verre oudheid…
…en is bewaard, doorgegeven en ontwikkeld…
…door verschillende culturen overal in Amerika.
Misschien een erfenis van een zeevarend volk…
…dat oceanen zo breed als de Stille Oceaan kon oversteken…
…duizenden jaren voor geleerden zulke reizen mogelijk achtten.
Een cultuur die begreep hoe ze met de kracht van planten…
…geestverruimende visioenen konden creëren…
…van geometrische patronen en ontmoetingen met fantastische wezens…
…visioenen zo belangrijk dat ze de basis van hun kunst zouden worden.
En een cultuur die haar kennis deelde…
…om technologisch geavanceerde constructies te bouwen…
…van zowel steen als van de aarde zelf…
…constructies met veel spirituele betekenis…
…ontworpen om de aarde aan de hemel te binden…
…om de reis van de ziel naar het hiernamaals te vieren.
Ik zou zeggen dat die gemeenschappelijke religieuze en spirituele thema's…
…die je overal ter wereld vindt, het beste bewijs zijn…
…van een verloren beschaving in de prehistorie…
…die we ooit zullen vinden.
We nemen het op tegen alle misvattingen uit onze kindertijd…
…over het verhaal van de wereld.
Het verhaal van het bevolken van Amerika verandert, met dank aan de wetenschap.
Wetenschappelijke archeologie brengt nieuwe informatie aan het licht.
Oude ideeën worden aan de kant geschoven.
Wat we vinden, wordt duidelijk steeds ouder.
Welk nieuw bewijs zal er volgende keer aan het licht komen?
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren