Ayahuasca is een wetenschappelijke uitvinding van de Amazone.
Een sterk, visionair brouwsel…
…dat centraal staat in de inheemse spiritualiteit, en het is legaal in Peru.
Ik heb zelf veel ervaringen gehad met ayahuasca…
…onder leiding van een sjamaan.
En ik geloof dat het gebruik ervan verder teruggaat dan men denkt…
…vooral vanwege de kunst die erop is gebaseerd.
Je hebt ongelooflijke visioenen.
Negen op de tien keer beginnen die met geometrische patronen.
En na die eerste visioenen…
…zeggen veel mensen fantastische wezens te ontmoeten.
Soms zijn die entiteiten een mengeling van een dier en een mens…
…een zogenaamde theriantroop…
…van het Griekse therion, wild beest, en antropos, man.
Die entiteiten komen steeds terug.
Wat mij boeit, is dat bewijs van het gebruik van ayahuasca…
…en de visioenen die het uitlokt, niet alleen in de Amazone voorkomt…
…maar ook op veel andere oude sites in Zuid-Amerika.
In Cusco gebruikten de Inca's het brouwsel tijdens mensenoffers…
…om het slachtoffer naar het hiernamaals te helpen.
En hun kunst vol met patronen en figuren…
…lijkt sterk op hedendaagse door ayahuasca geïnspireerde kunst.
Op de pre-Inca-site van Tiwanaku in Bolivia…
…hebben onderzoekers de objecten die dit 1500 jaar oude standbeeld vasthoudt…
…geïdentificeerd als snuifbakjes voor hallucinogene poeders…
…en op veel Tiwanaku-aardewerk staan geometrische patronen…
…en fantastische entiteiten, vast geïnspireerd op psychedelische visioenen.
Diezelfde visioenen zie je ook terug in traditionele Amazonekunst.
Ik moet denken aan de Tucano, die op niet-permanente dragers schilderen.
Ze beschilderen de malocas, de gemeenschapshuizen.
Je ziet de continuïteit hier.
Denk aan de oorsprongsmythe van de Tucano, die het heeft over hun leraren…
…de dochter van de zon en haar metgezellen.
Interessant is dat het verhaal niet eindigt…
…met het vertrek van die mystieke beschavingshelden.
Volgens de overlevering bewerkten ze het land voor de nieuwkomers…
…en lieten de goddelijke wezens een communicatielijn open…
…die mensen konden gebruiken wanneer dat nodig was.
Die lijn is het brouwsel dat wij vandaag kennen als ayahuasca.
Ayahuasca betekent 'slingerplant van de ziel' in het Quechua, de Inca-taal.
Maar ik denk dat het gebruik veel ouder is dan de Inca's.
Hier wordt deze heel oude rotskunst interessant.
Deze rotstekeningen uit het deel van de Amazone waar nu de Tucano leven…
…hebben dezelfde thema's…
…als alle door ayahuasca geïnspireerde kunst.
Ik kan niet anders dan opmerken…
…dat er vergelijkbare en verwante patronen zijn.
We zien theriantropische wezens, wezens die deels dier, deels mens zijn.
Zoals hier.
We zien geometrische patronen.
We zien slangen.
Voor mij is dit een buitengewoon mysterie, dat dezelfde thema's steeds terugkomen.
En toch zijn deze afbeeldingen, zonder twijfel…
…gemaakt tijdens de laatste ijstijd.
Dat wijst erop dat ayahuasca bijna 13.000 jaar geleden werd gebruikt.
Het is 'n logische conclusie bij de kunst. -Precies.
Als dat waar is, zijn de gevolgen onthutsend.
De oude Amazoniërs beheersten wellicht de complexe chemie van ayahuasca…
…al in de ijstijd.
De geometrie, de spiraalvormige patronen…
…zijn heel bijzondere aspecten van de psychedelische ervaring.
Die geometrische visioenen verklaren misschien ook een mysterie…
…dat we bij het begin van onze verkenning van Amerika tegenkwamen.
De immense geogliefen die uit de jungle opdoken…
…langs de zuidwestelijke rand van de Amazone.
Ik sta versteld van de herhaling van het geometrische idee…
…dat steeds terugkomt…
…zowel bij moderne kunst als kunst van 13.000 jaar oud.
En ik vraag me af…
…of die geometrische grondwerken ook beïnvloed zijn door ayahuasca.
Ja. Door ayahuasca of andere visionaire planten.
Want er zijn veel planten.
Achter elke cultuur vind je wel een of andere visionaire plant.
Die geogliefen lijken een uiting te zijn…
…in driedimensionale vorm en op een enorme schaal…
…van het soort visioenen…
…dat wordt veroorzaakt door het gebruik van een stof als ayahuasca…
…waarbij je eerst geometrische patronen gaat zien.
Ik denk dat het een uiting is…
…van dezelfde impuls in verschillende vormen.
En als de geogliefen inderdaad werden geïnspireerd door visionaire ervaringen…
…dan moeten we ons afvragen waar ze die inspiratie nog meer hadden…
…om één dwingende reden.
Die grondwerken lijken erg…
…op geometrische grondwerken in Noord-Amerika…
…in de staat Ohio.
Ze worden de Hopewell Ceremonial Earthworks genoemd…
…toegeschreven aan een beschaving nu bekend als de Hopewell-cultuur…
…die 2000 jaar geleden floreerde in het gebied van de Grote Meren.
Enorme greppels en taluds, nauwkeurig geometrisch geordend.
Je zou de grondwerken in de Amazone echt kunnen overbrengen…
…naar de grondwerken van Ohio, of omgekeerd.
En toch lijken ze gemaakt te zijn door culturen die elkaar niet kenden.
Daarom kan ik toeval gewoonweg niet accepteren als verklaring.
Ik denk, als we een idee steeds weer zien opduiken…
…op plaatsen die ver uit elkaar liggen…
ACRE, BRAZILIË - OHIO, VS
…dat we te maken hebben met een erfenis van ideeën die werd doorgegeven…
…en in verschillende perioden tot uiting komt.
Maar het idee is datgene wat echt oud is…
…en de structuur die we zien niet per se.
Bij hun tegenhangers in de Amazone begint het onderzoek nog maar net…
…maar de grondwerken in Ohio werden meer dan een eeuw onderzocht.
En we weten dat ze meer zijn dan alleen boeiende geometrische vormen.
Veel van de grondwerken in Ohio, waaronder Serpent Mound…
…liggen precies op één lijn met specifieke zonnewendes en equinoxen.
Maar opmerkelijk genoeg liggen ze in sommige gevallen ook op één lijn…
…met nog complexere maancycli.
Het is een van de curiositeiten van de oude wereld…
…dat er heel veel interesse was…
…voor wat er aan de hemel gebeurde.
Die sterke staaltjes van astronomische waarneming…
…zijn het werk van oude Amerikanen zo'n 2000 jaar geleden…
…of misschien veel eerder…
…en zijn ook te vinden in andere Noord-Amerikaanse heuvelstructuren.
Op sites als het 1000 jaar oude Cahokia…
…en het 3000 jaar oude Poverty Point…
…dat zelf doelbewust ten noorden van een andere locatie werd gesitueerd…
…Lower Jackson Mound, dat 5000 jaar oud is.
Wie weet welke astronomie we zullen kunnen ontcijferen…
…in de onlangs onthulde geogliefen in de Amazone?
Er zijn al tienduizenden jaren mensen in Amerika.
We moeten toch openstaan voor de mogelijkheid dat er tijd was…
…om een cultuur en geavanceerde kennis van de hemel te ontwikkelen…
…en dat in monumenten weer te geven?
Kan die uitgebreide astronomische kennis het bewijs zijn…
…dat de verloren beschaving van de ijstijd die ik zoek…
…ook elders in Noord-Amerika een erfenis van ideeën heeft achtergelaten?
Op 2000 kilometer van Ohio…
…in de noordwestelijke hoek van New Mexico…
…ben ik aangekomen in een hooggelegen koude woestijn…
…doorsneden met hoge plateaus en tafelbergen.
De Badlands in het zuidwesten van de VS…
…zijn een wereld van extremen en adembenemende vergezichten…
…doorsneden door oude kloven…
…met aan beide kanten bijna verticale zandstenen kliffen.
Je zou denken dat de desolate omgeving van de Badlands…
…niet geschikt zou zijn voor een grootschalig bouwproject…
…nu of in de oudheid.
Maar dan heb je het mis.
In deze kloof…
…vinden we wat belangrijke archeologische sites van Noord-Amerika.
Tientallen oude constructies liggen mijlenver verspreid in de vallei.
Van kleine, vrijstaande kamers…
…tot enorme zogenaamde hoofdgebouwen.
Dit is Chaco Canyon.
Ondanks meer dan een eeuw onderzoek…
…blijven de oude structuren hier in Chaco Canyon een raadsel.
Over hun oorsprong en zelfs hun functie wordt nog fel gediscussieerd.
In het hart van het mysterie, in het midden van de kloof…
…staat het meest indrukwekkende hoofdgebouw van allemaal.
De naam van deze plek is Pueblo Bonito, wat 'mooie stad' betekent.
Het is meerdere verdiepingen hoog…
…en vormt een labyrint van kamers…
…gangen…
…en enorme, cirkelvormige, half-ondergrondse omheiningen.
Ook nu nog, eeuwen nadat al het werk hier is gestopt, maakt het veel indruk.
Pueblo Bonito is een enorm bouwproject.
Honderden kamers zijn in kaart gebracht.
Vele hebben vreemd genoeg geen duidelijke in- of uitgang.
Archeologen hebben hier decennialang gewerkt en veel belangrijke zaken ontdekt.
En toch blijft de interpretatie verwarrend.
Maar één ding dat we vrij zeker weten…
…is hoe Pueblo Bonito er op z'n hoogtepunt uitzag.
Het complex was een grote halve cirkel…
…met rechte muren uitkijkend op de bodem van de kloof.
Rechthoekige gebouwen werden in de boog gestapeld…
…vier verdiepingen hoog.
Zo ontstonden 800 kamers…
…allemaal rond een plein met in het midden een muur…
…met aan elke kant meerdere ronde, semi-ondergrondse structuren.
Maar wie waren de bouwers?
En waarom hebben ze zo veel moeite gedaan om dit buitengewone gebouw te maken?
Nathan Hatfield, officieel aangeduid als hoofd Interpretatie van Chaco Canyon…
…heeft de gebouwen tien jaar lang onderzocht.
Vertel eens over deze plek.
Deze constructie was het grootste gebouw in Noord-Amerika…
…tot halverwege de 19e eeuw.
Archeologen konden de steen zelf niet dateren.
Maar met de zeer nauwkeurige jaarringendatering…
…op z'n houten balken…
…konden ze verschillende bouwfasen bepalen.
Dit is niet in één keer gebouwd.
Dit is over een periode van een paar eeuwen gebouwd.
Het oudste deel van Pueblo Bonito, hoe oud is dat ongeveer?
Het werd gebouwd rond 850.
Is dat 850 na Christus? -Inderdaad.
En de bouw was al 200 jaar bezig, misschien iets langer.
Dat was voor het gebied werd bewoond door de hedendaagse Pueblo-volkeren…
850-1150 JAAR GELEDEN
…zoals de Hopi, de Zuni en de Acoma.
Pueblo Bonito is gebouwd door wat wij het voorouderlijke Pueblo-volk noemen.
Om ons onbekende redenen…
…kozen ze Chaco Canyon om het centrum van hun cultuur te worden.
En Pueblo Bonito zou het grootste gebouw worden…
…in dat culturele centrum.
Een cultureel centrum…
…dat meer dan een dozijn andere hoofdgebouwen als Pueblo Bonito telde.
Waarom bouwden ze al die constructies hier in Chaco Canyon?
Waren er mensen die hier permanent woonden?
Nee. Archeologen hebben geen sporen gevonden…
…dat hier een grote bevolkingsgroep werd onderhouden.
Dus als deze hoofdgebouwen niet werden gebouwd om mensen te huisvesten…
…wat was dan hun doel?
In de ruïnes vonden archeologen meer dan honderd rituele graven…
…samen met aardewerk met spectaculaire geometrische patronen…
…en artefacten, afkomstig van honderden, duizenden kilometers verderop.
KOPEREN BEL
We zien dat er enorm veel moeite is gedaan…
…om er een soort centrum van de wereld van te maken.
Op basis van de bewijzen werd duidelijk…
…dat het een pelgrimsoord moet zijn geweest…
…waar mensen uit alle richtingen naartoe kwamen…
…aangetrokken door de magie van de plek.
Het is duidelijk een of andere heilige plaats.
In dat licht zijn de cirkelvormige structuren…
…die we in bijna alle gebouwen van Chaco aantreffen logischer.
De Hopi, die afstammen van de voorouderlijke Puebloanen…
…noemen zulke structuren kiva's.
Wat waren en zijn de kiva's volgens jou?
Men is het erover eens dat een kiva een ceremoniële ruimte was.
Er zijn terugkerende elementen.
Zo is er de bank.
Binnen in de grotere hoofdkiva's zie je vloergewelven.
De meeste hebben een soort houtgestookte open haard.
Voor de Hopi- en Pueblo-volkeren vandaag…
…is de kiva een spirituele en politieke ruimte…
…waar ze samen heilige rituelen uitvoeren.
Dus de traditie bestaat nog steeds en ze worden gebruikt voor ceremonies?
Ceremonies die nog steeds gepaard gaan…
…met het gebruik van een speciale vorm van tabak.
Ten noorden van Chaco, in Utah…
…hebben archeologen die een oude haard onderzochten…
…zaden gevonden van de hallucinogene soort coyotetabak.
Na koolstofdatering bleek dat de zaden 12.300 jaar oud waren…
…wat erop wijst dat mensen hier al in de ijstijd tabak gebruikten.
Waarschijnlijk werden zulke hallucinogene planten…
…duizenden jaren later nog gebruikt tijdens ceremonies hier in Chaco…
…net als sjamanen in de Amazone ayahuasca gebruiken.
Zouden die sjamanistische tradities op duizenden kilometers van elkaar…
…de erfenis kunnen zijn van één ouder geloofssysteem…
…dat in heel Amerika z'n sporen heeft achtergelaten?
Om de kiva's verder te onderzoeken ga ik naar de rand van de kloof…
…anderhalve kilometer ten zuiden van Pueblo Bonito…
…naar de grootste kiva…
…Casa Rinconada.
Anders dan de meeste kiva's van Chaco…
…staat Casa Rinconada apart van elk ander groot gebouw.
Binnen de verzonken omheining…
…zijn er T-vormige deuropeningen in de muren gemaakt…
…openingen die bijna perfect noord- en zuidgericht zijn.
Timelapse-foto's laten zien, dat vlak boven de deuropening…
…de nachtelijke hemel rond de Poolster draait.
Vreemd genoeg heeft Casa Rinconada iets vertrouwds.
Het lijkt op Göbekli Tepe, in Turkije, de megalithische site uit de ijstijd.
Die heeft gelijkaardige verzonken, ronde, kiva-achtige kamers…
…met T-vormige pilaren…
…die ook op één lijn liggen met specifieke punten aan de hemel.
Maar hoe konden die oude structuren…
…zo ver van elkaar gescheiden in plaats en tijd…
…verwant zijn?
Speculeren is verleidelijk.
De oorsprongsmythe van de Hopi biedt mogelijk een spoor.
De Hopi geloven dat we in de vierde wereld leven…
…dat er drie eerdere werelden zijn opgerezen uit een soort ondergronds rijk.
Na de schepping van de eerste levende wezens, zo gaat de Hopi-legende…
…beval de zonnegeest z'n boodschapper, Grootmoeder Spin…
…om die steeds evoluerende levensvormen door de eerste twee werelden te leiden.
In de derde wereld…
…leerde ze de eerste mensen weven en aardewerk maken…
…en het verschil tussen goed en kwaad.
Maar sommigen dwaalden van het rechte pad af.
De ontevreden zonnegeest beval degenen met een goed hart om verder te gaan.
Via een groot riet klommen ze naar een opening in de lucht.
Daar hielp Grootmoeder Spin hen in hun nieuwe thuis…
…de vierde wereld, waar hun nakomelingen nog steeds wonen.
Een ongewoon geologisch element in de Grand Canyon is voor de Hopi heilig.
Ze geloven dat het de letterlijke opening is uit de mythe.
Ze noemen het Sipapu.
Niemand mag er komen…
…maar symbolisch wordt het overal in de Hopi-wereld nagemaakt.
In de Pueblo-cultuur…
…wordt een gat in de vloer van de kiva ook sipapu genoemd.
Dat wordt gezien als de plek van waaruit de Ouden uit een vorige wereld kwamen…
…een wereld die was vernietigd, naar de wereld waarin we nu leven.
En hier wil ik een vergelijking maken…
…die misschien heel extreem lijkt.
Ik vraag me gewoon af of dat allemaal dateert uit een tijd…
…dat het nodig was dat mensen onder de grond gingen schuilen.
En we weten dat er zo'n tijd was…
…ongeveer 12.800 jaar geleden, aan het begin van de Jongere Dryas.
Ondanks de controverse geloven veel wetenschappers…
…dat de wereldschokkende rampen en overstromingen toen…
…kwamen door kosmische inslagen en explosies in de lucht…
…toen de aarde in het puinspoor van een uiteenvallende komeet zat.
Als het gevaar uit de lucht kwam…
…als we te maken hebben met inslagen van een versplinterende komeet…
…dan zijn ondergrondse constructies heel logisch.
Die diepe, oude connectie is geen directe connectie.
Het is een herinnering in de mondelinge overlevering…
…dat er een tijd was dat onze voorouders tevoorschijn moesten komen uit de grond…
…in een nieuwe wereld die na een ramp was schoongeveegd…
…en die ze moesten herbevolken.
Ik twijfel er helemaal niet aan…
…dat deze spectaculaire kiva ongeveer 1000 jaar oud is…
…maar ik vermoed dat de bouwers…
…er geërfde kennis en ideeën in hebben verwerkt die veel ouder zijn.
Net als een ander idee dat we steeds weer terugzien…
…bij al die oude Amerikaanse sites…
…het belang van astronomische en geometrische kennis.
Bij Pueblo Bonito is de hele structuur perfect gericht…
…naar de vier hoofdwindrichtingen, noord, zuid, oost en west…
…waaruit blijkt dat de bouwers hun plek op de planeet begrepen.
Bovendien gebeurt er bij de equinox iets magisch.
De zon komt op en gaat onder op één lijn met de westkant van de zuidelijke muur.
Dat was niet louter toeval.
Het was goed doordacht.
En wat mensen daarin aanspreekt, is dat we nu nog diezelfde hemel zien.
Ja. -We zien de uitlijningen nog.
Klopt het dat hier functionarissen waren die zonnepriesters werden genoemd?
Zij waren de zonnekijkers, de zonnepriesters.
Ze wijdden zich aan de architectuur, aan het observeren van de hemel.
Wat waren de belangrijkste hemelgebeurtenissen die ze volgden?
De zomer- en de winterzonnewende…
…de equinoxen, de zonsopgang pal in het oosten?
Dat hield verband met de landbouw. -Precies.
Een kalender in het landschap hebben was cruciaal om te overleven.
En dat ze daarin geslaagd zijn met die monumentale bouwwerken…
…dat heeft alles te maken…
…met hun talent om succesvol aan landbouw te doen.
Dat heb ik al eerder gehoord, maar er is een probleem…
…met de aanname dat al die moeite alleen met landbouw te maken had.
Zo'n 145 km ten noorden van Chaco Canyon staat een opvallende zandstenen bergkam…
…met twee toppen, die bekendstaan als Chimney Rock en Companion Rock.
Vlakbij vinden we een Chacoaans hoofdgebouw met twee kiva's.
Het blijkt dat die hele structuur daar werd gebouwd…
…heel precies uitgelijnd…
…om een maangebeurtenis te kunnen observeren…
…die maar één keer in de 18,6 jaar plaatsvindt…
…de meest noordelijke stilstand van de maan.
Dan bereikt de op- en ondergaande maan z'n noordelijkste punt…
…aan de nachtelijke hemel…
…voordat hij verder zuidwaarts op- en ondergaat…
…als onderdeel van een cyclus.
De maan komt op tussen Chimney Rock en Companion Rock…
…alleen op dat ene moment.
Dat is het soort kennis dat van generatie op generatie moet worden doorgegeven.
Het is niet iets wat je één keer opmerkt en waarvoor je dan een constructie bouwt.
Het gaat om een oude intellectuele poging…
…om de kosmos die ons omringt te begrijpen.
En die kosmos is een en al beweging en veranderingen…
…en de langetermijnobservatie daarvan vereist enorm veel toewijding…
…vaak gedurende duizenden jaren.
Toen onderzoekers in Chaco Canyon op zoek gingen naar maanuitlijningen…
…vonden ze allerlei opmerkelijke voorbeelden.
Als de maan z'n meest zuidelijke stilstand in de winter bereikt…
…ook één keer om de 18,6 jaar…
…rijst hij op één lijn door drie hoofd- gebouwen, tien kilometer van elkaar…
…met Pueblo Bonito in het midden.
En 9,3 jaar later, halverwege die cyclus…
…komt de zomermaan op in één lijn van een groot gebouw…
…net ten oosten van Pueblo Bonito…
…naar een ander gebouw 18 kilometer naar het zuidwesten…
…terwijl diezelfde ondergaande maan over één hoofdgebouw schijnt…
…en weer via Pueblo Bonito…
…meer dan 27 kilometer voorbij de kloof, naar nog een ander hoofdgebouw.
En één ding is zeker.
De 18,6-jarige maancyclus…
…heeft geen enkele invloed op het verbouwen van gewassen.
Waarom deden de oude Puebloanen dan zo veel moeite in hun architectuur?
Dat geeft duidelijk aan dat er geen economisch doel was…
…dat ze hiermee de verbinding tussen hemel en aarde wilden vieren.
Wat nu duidelijk is, is dat al die Chacoaanse structuren samen…
…een rituele kalender vormen uitgespreid op aarde…
…in een kloof die misschien net voor dit doel werd gekozen…
…als een aardse tegenhanger van de Melkweg.
Maar de connecties met de kosmos, hemel en aarde, zo boven, zo beneden…
…zo belangrijk in de Chaco-cultuur…
…blijven niet beperkt tot z'n enorme gebouwencomplexen.
Acht kilometer ten zuidoosten van het centrum van Chaco…
…verlaat ik de bodem van de kloof…
…op zoek naar iets intrigerends…
…dat de ruige wanden van deze kloof versiert.
Oude kunstwerken…
…uitgehouwen in de rots.
Dit zijn kostbare herinneringen, verhalen in steen…
…die voortdurend zijn herzien, gewijzigd en aangevuld…
…in de loop van wie-weet-hoeveel duizenden jaren.
Menselijke figuren lijken te dansen en muziekinstrumenten te bespelen.
Spiralen en slangen kronkelen langs de wanden van de kloof…
…naast vreemde wezens en geometrische vormen…
…zoals bij de kunstwerken in de Amazone, mogelijk geïnspireerd door psychedelica.
Overal ter wereld en in alle periodes van de geschiedenis…
…in de grotkunst, de petrogliefen en de rotstekeningen…
…zie je steeds weer precies dezelfde beelden…
…als na de inname van ayahuasca en andere psychedelica.
Naast die visionaire elementen…
…focust de Chacoaanse rotskunst, net als de architectuur, op astronomie.
Deze afbeelding wordt geïnterpreteerd als een eclips…
…de zon verduisterd door de maan, terwijl de corona naar buiten vlamt.
En dit is een supernova…
…waarvan nu bekend is dat hij overdag zichtbaar was…
…tijdens de voorouderlijke Pueblo-periode in 1054.
Waarom zulke afbeeldingen maken op zo'n moeilijk bereikbare plek…
…tenzij er een dwingende reden voor was?
Bij gebrek aan een duidelijk economisch, strategisch of politiek motief…
…moet er bijgevolg een hoger doel bij betrokken zijn geweest.
Mij wordt het steeds duidelijker…
…dat Chaco Canyon een geritualiseerd landschap is…
…en dat de oorsprong niet kan worden beperkt tot zo'n duizend jaar geleden…
…maar veel verder moet teruggaan, misschien zelfs tot de laatste ijstijd.
Tot hoever in het verleden zijn er, voor zover je weet…
…sporen van menselijke aanwezigheid hier in Chaco Canyon?
Je hebt vast gehoord dat ze onlangs bij het White Sands National Monument…
Voetafdrukken van 23.000 jaar oud vonden. -En dat is niet zo ver hier vandaan.
Dus het is heel waarschijnlijk dat er mensen in Chaco Canyon waren…
…misschien wel 10.000 jaar voor het eerste gebouw werd gebouwd.
Ik denk dat ze het landschap en de hemel…
…al generaties lang aan het observeren waren voor ze besloten te bouwen.
Chaco Canyon draagt de sporen…
…van een cultuur van zeer geavanceerde astronomen.
Hun intense focus op de regelmatige cycli van zon, maan en sterren…
…en de ruimere grootsheid van de kosmos…
…was geen eigenaardig trekje van hen alleen.
Het kwam op dezelfde manier voor…
…met griezelig gelijkaardige symboliek, kunst en architectonische uitlijningen…
…in veel andere oude culturen over de hele wereld.
Zo is de megalithisch tempel van Mnajdra, op Malta, precies uitgelijnd…
…om de equinoxen en de zonnewendes vast te leggen.
En de as van de grote tempel van Karnak in Egypte…
…legt de zonsopgang van de winterzonnewende vast.
En de centrale toren van Angkor Wat in Cambodja…
…ligt precies op één lijn met de rijzende zon op de equinoxen.
Er lijkt een wereldwijd architectuurproject te zijn geweest…
…om de harmonie en de bewegingen van de hemel weer te geven…
…in monumenten op de grond, om de hemel naar de aarde te brengen.
Maar hoe oud is dit ogenschijnlijk wereldwijde menselijke project?
Er zijn sporen…
…in een van de meest ontwikkelde beschavingen van het oude Amerika…
…die ooit het zuiden van Mexico en het Midden-Amerika van nu domineerde.
De Maya's.
De Maya's zijn voor mij een van de fascinerendste culturen…
…van de oude wereld…
…en een cultuur vol mysterie en tegenstrijdigheid.
Veel Maya-afstammelingen wonen hier nog…
…in de prachtige natuur van Chiapas en het schiereiland Yucatán.
Lang voor de Inca's en de Pueblo-cultuur van Chaco…
…floreerde de Maya-beschaving.
Het was een cultuur die z'n genialiteit op veel manieren uitdrukte…
…met name met schitterende architecturale staaltjes.
Omringd door dicht laaglandregenwoud…
…is dit Palenque, het heilige rijk van de Maya's.
Palenque is echt een adembenemende plek.
Ontzagwekkende architectuur en techniek typeren deze klassieke Maya-site.
Hoge piramides…
…een ceremonieel balveld…
…een opdoemend paleis…
…en tempels vol met intrigerende afbeeldingen.
De Maya's zijn vooral bekend om hun prachtige architectuur…
…de geweldige piramidecomplexen die ze hebben gemaakt…
…meestal trappiramides…
…en het zeer elegante ontwerp en het uiterst precieze vakmanschap.
Dat zijn kenmerken van een geavanceerde cultuur.
Maya-expert en gids Mildred Lucas Garcia heeft er ruim tien jaar aan gewijd…
…om Palenque beter te begrijpen.
Wanneer begon het werk hier?
Hoelang is deze plek bewoond geweest?
De stichting van de stad begon in 200 v.Chr.…
…en hij werd verlaten in de jaren 900 n.Chr.
Juist.
Deze ongelooflijke plek, deze enorme piramides…
…prachtig gebouwd, prachtig ontworpen…
…zijn duidelijk het werk van zeer bekwame mensen…
…die vanaf het begin een plan moeten hebben gehad.
Maar hoe hebben ze het gedaan?
We weten dat er steengroeven in de buurt waren.
Daarom besloten ze de stad hier te bouwen, vanwege de natuurlijke hulpbronnen.
Ze hadden kalksteen in dit gebied, ze hadden water…
…en dit was een heel strategisch gebied om de stad te bouwen.
Maar het is onbekend hoe ze het hebben gebouwd.
We weten het niet. -Het is nog steeds een mysterie.
Waarom bouwden de Maya's piramides? Hier in Palenque zien we veel piramides.
De piramides, niet alleen bij de Maya's, maar ook in de oude culturen…
…symboliseerden de heilige bergen.
In Palenque bouwden ze grote constructies die de heilige bergen voorstellen.
Bergen waren belangrijk in het geloofssysteem van de Maya's…
…als symbolen van de bron van de schepping.
Maar wellicht zat er meer achter het epische bouwproject van de Maya's…
…vooral hier in Palenque.
In Palenque zijn sommige gebouwen ontworpen…
…geleid door astronomische waarnemingen.
Wauw.
Drie gebouwen, bekend als de Groep van de Kruisen…
…werden gebruikt als astronomisch observatiegebied.
Juist.
Die gebouwen werden perfect gericht naar de zomerzonnewende…
…en de lente-equinox.
Er waren zeer kundige astronomen betrokken bij de bouw van het complex.
Ja, dat klopt.
Maar waarom zo veel moeite doen…
…om die enorme bouwsels te richten naar zonnewendes en equinoxen?
Gezien die ongelooflijke uitlijningen is één ding duidelijk.
Als je wilt weten waar Palenque echt om draait…
…moet je niet alleen naar de architectuur, maar ook naar de hemel kijken.
Ik ben naar de Tempel van de Zon gekomen…
…op een speciaal moment op een speciale dag…
…de ochtend van de lente-equinox…
…als de zon precies in het oosten opkomt en precies in het westen ondergaat…
…een teken van kosmische harmonie.
Bij de Tempel van de Zon zorgt die zonsopgang voor een uniek schouwspel…
…nog steeds gevierd door de lokale gemeenschap.
De lente-equinox is belangrijk voor de spiritualiteit van de Maya's.
Hier zijn we op de belangrijkste plek.
En ik zit op de eerste rij.
Ondertiteld door: Mireille Van Overmeiren