Jeśli mnie nie znacie, nazywam się Graham Hancock.
Badam możliwość istnienia zaginionej prehistorycznej cywilizacji
od ponad 30 lat.
Archeolodzy uważają, że gdyby taka cywilizacja istniała,
już byśmy ją odnaleźli.
Nie zgadzam się z tym.
Moje poszukiwania zabrały mnie
do części świata często pomijanej przez historyków.
Najstarsze daty, na które tu trafiliśmy, sięgają 13 200 lat wstecz.
Zgłębiam najbardziej intrygujące cudy starożytnego świata.
Numerologia, matematyka, astronomia.
To może być zaginiona technologia.
Dokonuję nowych odkryć.
To niemożliwe.
W dzieciństwie podejrzewałem, że te daty się nie zgadzają.
W mojej głowie pojawiła się radykalna propozycja.
Czy klucz do odkrycia zaginionej cywilizacji z epoki lodowej
może kryć się tu, w Amerykach?
PREHISTORYCZNA APOKALIPSA AMERYKI
Poznanie naszych początków
i początków cywilizacji
jest bardzo ważne, jeśli chcemy zrozumieć, co to znaczy być człowiekiem.
Myślę, że to część ludzkiej natury.
Jeśli jesteśmy przekonani, że coś nie istnieje,
nie szukamy tego.
Poszukiwania doprowadziły mnie
do jednego z najpiękniejszych miejsc w Ameryce Północnej.
White Sands.
WHITE SANDS NOWY MEKSYK
Te surowe, piękne i osobliwe krajobrazy
skrywają tajemnicę od tysięcy lat.
Teraz, gdy poznajemy tę tajemnicę,
musimy od nowa napisać prehistorię Ameryk.
Do lat 90. uczono nas, że w połowie epoki lodowej
ludzie migrowali z Azji Północnej na Alaskę
przez pomost lądowy Beringa.
Następnie, jakieś 13 500 lat temu,
przemierzyli nieoblodzony pas lądu i rozeszli się po Amerykach.
Tak długo wierzono w tę teorię,
że część archeologów zaczęła szukać śladów wcześniejszych migracji.
Długo panowało przekonanie,
że nie znajdziemy dowodów na obecność ludzi
starszych niż 13 500 lat.
Okazuje się, że przekonanie to było nieprawidłowe.
Resource manager Parku Narodowego White Sands, David Bustos,
zaczął pracować tu w 2005 roku,
pragnąc dzielić się swoją pasją
do flory i fauny na tych ziemiach.
Ale szybko trafił na trop czegoś innego,
czegoś, co na początku, wydawało się szaleństwem.
Około 2006 roku usłyszałem o rzekomych odciskach Wielkiej Stopy.
Znalazł je traper pracujący dla rządu.
Twierdził, że miały 56 cm długości i 20 cm szerokości.
To musiała być Wielka Stopa.
Kpiło z niego wiele osób.
Ale ja też widziałem te ślady.
Więc poszliśmy wydobyć te ślady.
Widzimy niesamowite ślady pazurów.
To oczywiście nie są ślady Wielkiej Stopy.
Znalazł ślady megaterium.
To były wielkie leniwce naziemne.
Wiedzieli, że to bardzo stare ślady.
Megaterium wyginęły około 11 500 lat temu.
Następnie zespół Davida znalazł jeszcze większe ślady po mamutach,
które również wyginęły.
Odległości między śladami miały po trzy i pół metra.
Znaleźliśmy też ślady camelopsów, prehistorycznych wielbłądów,
oraz ślady wilków strasznych.
To wszystko ślady megafauny,
ogromnych ssaków, które zniknęły pod koniec ostatniej epoki lodowej.
Wiele zachowało się w formie zbitego piasku
pod warstwami osadu z tysięcy lat.
W końcu wróciły na powierzchnię w wyniku erozji.
Wśród tych starożytnych śladów David zauważył coś intrygującego.
Jego zespół postanowił przyjrzeć się im bliżej.
Kiedy wydobyliśmy te ślady,
zauważyliśmy naprawdę wyraźne odciski.
- Ludzkie? - Tak.
Z okresu megafauny.
To fascynujące.
- Niesamowite. - Tak.
Te skamieniały odciski
muszą pochodzić z czasów mamutów i megaterium.
Mają przynajmniej 11 500 lat.
Są ich tysiące.
White Sand ma w sobie coś wyjątkowego.
Nie znajdujemy tu narzędzi
czy pozostałości po zarżniętych zwierzętach.
Znajdujemy ludzkie odciski stóp.
Te odciski są bezpośrednim dowodem na obecność ludzi.
Ale kiedy dokładnie je zostawiono?
Jak stare są te ślady?
Nie mamy technologii, która to oszacuje.
Służba Parków Narodowych połączyła siły z US Geological Survey
w poszukiwaniu kolejnych dowodów.
Trafili na żyłę złota
w postaci wielu warstw starożytnych śladów po zwierzętach i ludziach.
Wśród nich znalazły się nasiona trawy wodnej,
które poddano datowaniu radiowęglowemu.
Wyniki były zdumiewające.
Wiemy, że te odciski są tu od tysięcy lat.
Mają przynajmniej 21 000 lat.
Odkrycie tych ludzkich odcisków w White Stand to przełom
w poznawaniu ludów z Ameryk.
To niepodważalne dowody
na istnienie ludzi w Nowym Meksyku w połowie epoki lodowej,
nawet 23 000 lat temu.
To dowód na to, że kiedy nie była jeszcze możliwa podróż
na południe Ameryk przez nieoblodzone obszary,
ludzie już tu byli.
To zmienia historię Ameryk i historię świata.
Byli to ludzie tacy jak my,
ale skrywający się za zasłoną czasu.
Naszym zadaniem jest zajrzenie za tą zasłonę
i poznanie naszych przodków i pradawnej przeszłości.
Te odciski są szczególnie ważne
dla rdzennych społeczności z tego obszaru.
Kim Pasqual-Charlie z Acoma Pueblo
zabrała głos po tym przełomowym odkryciu.
Opowiedz o relacji Acomy z tymi ziemiami.
Jak długo byli tu twoi ludzie?
Istnieją legendy opowiadające o waszych początkach?
Nasza historia rozpoczyna się na północnych obszarach.
Owa historia jest przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Osiedliliśmy wiele obszarów.
Mój lud został tutaj.
Jesteśmy na południowym zachodzie już od dawna.
Dla ludu Kim
te odciski mają nie tylko archeologiczne znaczenie.
To odciski waszych przodków.
Rozumiem, że pomogłaś w ich odnalezieniu.
Nie potrafię tego opisać.
Widzimy tu, którymi ścieżkami kroczyli nasi przodkowie.
Mogę położyć dłoń na odciskach stóp małych dzieci.
To wzruszające.
- To… - Tak.
Przepraszam, ale to…
Czasem aż chcę płakać.
Absolutnie.
Ale ten sam proces erozji, który ujawnił te ślady,
w końcu zaczyna je niszczyć.
Te ślady po waszych prehistorycznych przodkach są delikatne.
Możemy je utracić.
Może za 50 lat
następne pokolenie już ich nie zobaczy.
Ale ich historie pozostaną.
Nasza historia pozostanie.
Na tych jałowych ziemiach rodzi się pytanie.
Dlaczego tamci ludzie i zwierzęta postanowili tu zostać?
Ameryka Północna nie wyglądała tak samo w czasie epoki lodowej.
Północna część była pokryta grubym lodem.
Ta część Nowego Meksyku też wyglądała inaczej.
Te rozległe pustynie pokryte zaroślami i wydmami
mogą wydawać się niezdatne do życia.
Ale w połowie epoki lodowej panowały tu zupełnie inne warunki.
Na obszarze Tularosa Basin znajdowało się ogromne jezioro Otero
otoczone roślinnością.
Pradawne mamuty, leniwce i wielbłądy przybywały tu,
by odżywić się trawą i liśćmi.
Jak już wiemy, podążali za nimi ludzie.
Ustalenie wieku tych odcisków było złożonym przedsięwzięciem.
David i zespół ekspertów zbierają dowody od ponad dziesięciu lat.
Ale kiedy w 2021 roku opublikowali wyniki swoich badań,
spotkali się z krytyką.
To naprawdę nietypowe odkrycia,
więc potrzebujemy pokaźnych dowodów.
Wyniki datowania nasion zostały podważone.
Ale zespół potwierdził wyniki przy użyciu pyłków i osadu,
uciszając krytyków.
Czy datowanie na 23 000 lat wciąż jest przedmiotem kontrowersji?
Bez wehikułu czasu zawsze będą kontrowersje.
Ale pomijając te daty,
wciąż widzimy tu odciski mamutów
nawet półtora metra nad odciskami ludzi.
A poniżej jest więcej odcisków mamutów,
więc megafauna i ludzie współistnieli tu tysiące lat.
Odkrycie w White Sands
pomaga rozwiązać jedną z tajemnic prehistorii
dotyczącą nagłego wyginięcia amerykańskiej megafauny
13 do 11 tysięcy lat temu.
Archeologiczne odkrycia sugerują, że to ludzie wybili tę megafaunę.
Ale myślę, że żadne społeczeństwo zbieracko-łowieckie
nie zrobiłoby tego świadomie.
Więc zawsze wątpiłem w to, że to ludzie są odpowiedzialni
za wyginięcie megafauny.
Te ślady są dowodem na to, że ludzie i tamte zwierzęta współistnieli
przynajmniej 10 000 lat przed ich wyginięciem.
Myślę, że lepszym wytłumaczeniem
wyginięcia megafauny z epoki lodowej
jest globalny kataklizm sprzed jakichś 12 900 lat
zwany młodszym dryasem.
Nastąpił nagły spadek temperatury
i wzrost poziomu morza.
Warunki do życia na całym świecie znacznie się pogorszyły.
Nazywamy ten okres prehistoryczną apokalipsą.
Najbardziej ucierpiała Ameryka Północna,
co może tłumaczyć wyginięcie megafauny
oraz duże luki w historii ludzi z tego obszaru.
Te dowody zmuszają nas
do zredagowania historii zaludniania Ameryk.
Archeolodzy otwierają oczy i umysły
na możliwość, że ludzie byli tu dużo wcześniej.
To odkrycie to dopiero wierzchołek góry lodowej.
Na całym Południowym Zachodzie
dojdzie do kolejnych odkryć podobnych do tych w White Sands.
Otworzyliście drzwi do przeszłości, ale nikt nie chce przez nie przejść.
Zmiany paradygmatów nie następują szybko.
Dopiero piętrzące się dowody podważające stare paradygmaty
otwierają nam oczy na nowe możliwości.
Doświadczamy tego w Amerykach.
Odkrycia w White Sands są częścią większej historii
obejmującą cały świat, którą zgłębiam od ponad 30 lat.
Jeśli chcemy poznać zamierzchłą przeszłość,
musimy sięgnąć o wiele głębiej i dalej
tu, w Amerykach,
gdzie granica prehistorii cofa się z każdym nowym odkryciem.
Te nowe odkrycia…
są przedmiotem zainteresowań nie tylko archeologów.
Keanu.
- Graham. - Pogadajmy o przeszłości.
Czemu przeszłość jest dla ciebie taka ważna?
No, wiesz…
Jako dziecko byłem ciekawski.
Kiedy dorosłem,
zadałem sobie fundamentalne pytanie:
„Kim jesteśmy?”.
W trakcie moich ponad 30-letnich badań
próbuję trafić do źródła.
Źródła czego?
Tego, kim jesteśmy.
Ta oś czasu…
Jest niepoprawna.
Dlatego odciski z White Sands są dla mnie takie ważne.
Myślę, że musimy cofnąć się o wiele dalej niż o 23 000 lat.
Też tak czuję.
Jesteśmy dopiero na skraju tego odkrycia dotyczącego naszej przeszłości.
Na swój sposób ta historia ma miejsce w Ameryce.
To ekscytująca myśl.
Myślę, że twoją misją jest nauczanie innych.
Rzeczy w tym,
że zapomnieliśmy tak wiele z naszej przeszłości.
Próbowałem odzyskać
część z tych wspomnień.
Ekscytuję się, myśląc w tej sposób o przeszłości.
Przeszłość jest dla mnie odkrywaniem tajemnic.
Chodzi nie o to, co wiemy, ale o to, czego nie wiemy.
Nie zgłębiliśmy jeszcze wielu obszarów oraz możliwości.
Tak.
Musimy szukać dowodów w miejscach,
w których do tej pory tego nie robiliśmy.
Północna część Ameryki Północnej była zamrożonym pustkowiem.
Należy rozejrzeć się przy tropikach.
Przy równiku.
Tam, gdzie panowała ciepła, przyjazna atmosfera.
Rozległe obszary, bezowocne dla archeologów,
są dziś miejscem odkryć dotyczących tajemniczej historii ludzkości.
To Amazonia.
AMAZONIA
To ponad sześć milionów kilometrów kwadratowych terenu
pokrytego gęstymi lasami deszczowymi.
Ten rozległy obszar jest tajemnicą
w sercu historii ludzkości.
Powoli zaczynamy rozumieć,
jak ogromna jest ta tajemnica.
Przez dziesiątki lat archeolodzy uważali,
że wszystkie dawne ludy Amazonii
były małymi plemionami zbieracko-łowieckimi,
podobnymi do tych, które dziś zamieszkują lasy deszczowe.
Ale uważam, że są w błędzie.
Zmierzam na zachód Brazylii, do stanu Acre.
Jak większość Niziny Amazonki,
była długo pokryta lasami deszczowymi,
które w końcu spalono w dużej części,
aby zrobić miejsce dla hodowli bydła.
Amazonia napawa mnie i ekscytacją, i smutkiem.
Ogromne obszary zostały oczyszczone z drzew.
To wciąż trwająca katastrofa bez łatwego rozwiązania.
Ale na tych oczyszczonych obszarach
dokonano niespodziewanych odkryć.
Spotykam się z dr. Alceu Ranzim,
paleogeografem, który rozpoczął karierę,
badając amazońską faunę z okresu epoki lodowej
Chce pokazać mi dowody wciąż nierozwiązanej tajemnicy.
Kolejka górska.
Z wysokości w oczy rzuca się nieustanna dewastacja.
Widzę, ile usunięto drzew.
Tak wiele.
Za dwadzieścia lat zniknie cały ten las.
Ale ten teren odkrył przed nami okienko do wielkiej tajemnicy.
W 1986 roku dr Ranzi, przelatując nad tym terenem,
zauważył coś nieoczekiwanego.
Mój samolot gotował się do lądowania w Rio Branco.
Tak.
Siedziałem przy oknie.
Patrzyłem na ten teren.
Nagle zauważyłem wielki krąg.
„Boże, co to?”
Samolot szybko go minął.
Zniknął.
Dr Ranzi tedy jeszcze o tym nie wiedział,
ale zauważył coś, co według naszych dawnych przekonań,
nie powinno istnieć.
Nawet 300-metrowe figury geometryczne
uformowane z wykopanej ziemi,
zwane dziś geoglifami.
Są fantastyczne.
Tak. I takie ogromne.
Wielkie.
Tak, wielkie.
- Coś pięknego. - Tak.
Widzę kwadrat otoczony przez owal.
I jeszcze jeden.
Tak. Są wszędzie.
Wszędzie.
I tutaj.
Niesamowite.
Ta idealna geometria jest widoczna jedynie z samolotu.
Jednak stworzyli ją ludzie, którzy nigdy nie wznieśli się w powietrze.
Wzbudza to we mnie ogromny szacunek.
Skąd wiedzieli, jak to będzie wyglądać z wysokości?
Potężne doświadczenie.
Odwiedziłem wiele piramid i świętych miejsc na świecie,
ale to jest coś wyjątkowego.
Coś wyjątkowego.
Jestem wzruszony.
To coś majestatycznego.
Jakby ktoś odsłonił przede mną Mona Lisę.
Zobaczyłem coś, o czym istnieniu nie miałem pojęcia.
To bardzo mną poruszyło.
Jakby przemówili do mnie pradawni ludzie.
„Spójrz, co potrafiliśmy. Nie lekceważcie nas.
Byliśmy naukowcami”.
Jak reagują archeolodzy, gdy mówisz im o tym odkryciu?
Pierwsza była słynną archeolożką.
Pokazałem jej zdjęcie.
Powiedziała: „To w Amazonii? Niemożliwe”.
Niemożliwe? Spójrz na zdjęcie.
Pomóż mi. Powiedz, co to jest.
Dowody są niepodważalne
i widoczne na obszarze wielkości Wirginii Zachodniej.
Początkowo sądzono, że mogły to być wały obronne.
Ale nie znaleziono dowodów wojny.
Rowy znajdują się na wzgórkach, więc nie były to też fosy.
Nie ma też dowodów na to, że były to osady.
Patrząc na te geoglify, nie możemy uniknąć spekulacji,
ponieważ nie ma żadnych zapisków ich twórców,
które tłumaczyłby, jaki był ich cel.
Jak myślisz, ile ich jest na tym obszarze?
- Tysiące. - Tysiące.
- Dobra.
Pojawia się wiele pytań.
Jak stare są te geometryczne dzieła?
Są starsze czy młodsze
niż skrywające je lasy deszczowe?
Jak duże grupy je stworzyły?
I jakimi umiejętnościami się posługiwały?
To nie są nowe dzieła.
Ci ludzie wiedzieli, co robią.
Robili to wielokrotnie.
Chciałbym wiedzieć, o czym myśleli,
kiedy je robili.
Tak.
Poświęcili temu tyle energii.
Te geoglify są fascynującą zagadką,
z którą zmagają się armie badaczy.
Spotykamy się z profesorem Marttim Pärssinenem,
archeologiem i antropologiem z Uniwersytetu Helsińskiego,
który od dwóch dekad poszukuje odpowiedzi wraz z dr. Ranzim.
To ogromny fenomen,
nie coś małego.
Twórcy wykazali się znajomością geometrii.
Musieli być dobrze zorganizowani.
Tak myślę, bo to skomplikowane wzory.
Bardzo.
Musieli je zaplanować i dobrze się zorganizować.
Po zbadaniu setek geoglifów
profesor Pärssinen odkrył kluczowy dowód
na to, jaka społeczność mogła zbudować te struktury.
Starożytne wzniesione drogi łączące geoglify.
Ten obszar jest pełen dróg.
Łowcy i zbieracze nie budują dróg.
Nie potrzebują ich.
To dzieło bardziej rozwiniętej społeczności.
I lepiej zorganizowanej.
To była złożona społeczność.
Wcześniej nie odkryto tu takich społeczności.
Nie, to była dla nas niespodzianka.
Aby poznać lepiej tych budowniczych,
zespół profesora rozpoczął wykopy na obszarach wokół geoglifów.
Ten nazywa się Tequinho.
Co znaleźliście pod powierzchnią?
Przy Tequinho znaleźliśmy 40 000 odłamków ceramiki.
Te odłamki mają około 2000 lat.
Szacuje się, że sam glif ma około 2500 lat.
Wyroby ceramiczne były wyjątkowo wyrafinowane.
To w większości polichromiczna ceramika wysokiej jakości.
Polichromia to wyszukany styl ceramiki.
Jest uznawana za część cywilizacji.
Wielokolorowa ceramika może kojarzyć się
z inną, odległą kulturą
znaną ze znajomości geometrii,
starożytną Grecją.
Historycy i archeolodzy twierdzą,
że Grecy stworzyli geometrię jako jedni z pierwszych,
ale najwyraźniej należy do tego wrócić.
Myślę, że masz rację.
Te geoglify przypominają
styl geometryczny ze starożytnej Grecji.
Dwie odległe kultury
tworzące geometryczne dzieła ceramiczne w tym samym czasie.
To nie może być przypadek.
Widzimy podobne pomysły dwóch niepowiązanych ze sobą kultur.
Absolutnie.
Nie sugeruję, że Grecy utrzymywali kontakty z Amazończykami.
Ale obie kultury mogły mieć wiedzę
odziedziczoną po starszej cywilizacji
przemierzającą Ziemię przed zaraniem dziejów,
zostawiając po sobie wartościowe informacje.
Archeolodzy twierdzą,
że skoro wszyscy jesteśmy ludźmi,
musimy myśleć w ten sam sposób.
To, że tworzyli podobne dzieła w tym samym czasie,
może być tego dowodem.
Ale ja tego nie kupuję.
To oczywiste, że te wzory muszą mieć jakieś podłoże.
Nie pojawiły się znikąd.
Jak daleko sięgacie w historii tego regionu?
I czy są dowody na to, że te miejsca miały wyjątkowe znaczenie,
zanim znalazły się na nich geoglify?
To dobre pytanie. Wykopaliska miały głębokość metra.
Głębiej nie znaleźliśmy ceramiki.
Ale węgiel nie zniknął.
Więc zaczęliśmy kopać głębiej.
Pobraliśmy próbki radiowęglowe.
W końcu odkryliśmy, że te miejsca
sięgają 10 000 lat wstecz.
Kurczę, to zamierzchła przeszłość.
- Absolutnie. - Fascynujące.
Dziesięć tysięcy lat temu, niedługo po zakończeniu epoki lodowej,
te obszary mogły być bardzo ważne dla ludzi, którzy je odwiedzali.
To nam coś mówi.
Jest to więc najnowszy dowód
długiej relacji z tymi ziemiami.
To był długi projekt.
Mamy dowody zorganizowanej, wyrafinowanej cywilizacji.
Ich charakterystyka nie odbiega od opisu innych zaawansowanych cywilizacji.
To przełomowe odkrycie w dziedzinie ludzkiej historii.
Musimy przemyśleć na nowo nasze wyobrażenia starożytnej Amazonii
i innych starożytnych cywilizacji.
Jest to jedno z najbardziej fascynujących odkryć
z ostatniego stulecia. To coś wyjątkowego.
To dopiero początek pracy.
Jeszcze 20 lat temu nie mieliśmy pojęcia o tym fenomenie.
Rodzi się pytanie: ile ich jeszcze znajdziemy?
Ile jest takich geoglifów?
Odkryto już ponad tysiąc geoglifów
tylko w stanie Acre.
Trzynaście kilometrów od lotniska
profesor Pärssinen szuka kolejnych
w niezbadanej części lasu,
przy geoglifie o nazwie Fazenda Cipocal.
Nasza wiedza kończy się na skraju lasu.
Chcemy wiedzieć, co się tam kryje.
Zespół wykorzystuje najnowszą technologię, aby odkryć, co znajduje się pod drzewami.
LiDAR.
Możemy pominąć roślinność
i uzyskać wyniki z samego podłoża.
Dzięki temu uzyskujemy dokładny obraz topografii.
LiDAR pozwala nam zajrzeć pod powierzchnię bez naruszania drzew.
Nie musimy niszczyć lasów deszczowych.
Dołącza do nas Fabio De Novaes Filho,
który zbada teren przy pomocy drona wyposażonego w technologię LiDAR.
Wzniesiemy się na 80 metrów.
GEODETA
To będzie 100 do 200 punktów na metr kwadratowy.
Doskonale.
Topografia będzie bardzo szczegółowa.
Urządzenie wystrzeliwuje wiązki laserowe między liście,
wykrywając zmiany wysokości.
Następnie tworzona jest trójwymiarowa mapa
ukazująca wszelkie anomalie.
Te drony zrewolucjonizują archeologię.
Kiedy zespół przygląda się terenowi,
ja zgłębiam inne pytanie.
Dlaczego w ogóle powstały te geoglify.
Archeologia nie mówi nam, dlaczego zostały stworzone.
Ale rdzenni mieszkańcy tych ziem
mogą pomóc nam zrozumieć te niezwykłe geoglify.
Przy geoglifie Jaco Sá, spotykam się z jednym z jego kustoszy.
Antônio Apurinã z ludu Apurinã współpracuje z FUNAI,
agencją chroniącą rdzennych mieszkańców Brazylii.
Lud Apurinã
jest blisko związany z naturą i ziemią.
Co sądzicie o tych konstrukcjach?
Co czujecie?
Czuję ogromny szacunek,
stojąc w tym miejscu.
To dla nas święte miejsce.
Nie stworzono go w celach wojennych.
To wyraz kultury.
Jeśli te figury geometryczne nie pełnią funkcji praktycznej,
zapewne stworzono je w wyższym celu.
Wskazówki mogą kryć się w tradycjach ludu Apurinã.
Ten twór
przypomina krąg Apurinã,
nad którym tańczono ku czci zmarłego wodza, szamana
czy innej ważnej osoby z wioski.
Ta ziemia wita nas
po opuszczeniu materialnego świata.
Wśród rdzennych kultur Amazonii wciąż panuje przekonanie,
że po śmierci nasza dusza wędruje do zaświatów.
To przekonanie istnieje na całym świecie.
Tworzy się budowle ułatwiające podróż do zaświatów.
Weźmy na przykład piramidy.
Wszystkie piramidy, które postanowiono na Ziemi,
są powiązane z pośmiertną podróżą duszy.
Widzimy to i w piramidach egipskich,
i w piramidach w starożytnych Amerykach i Meksyku.
A teraz Antônio mówi nam,
że te amazońskie geoglify mogły mieć podobną rolę
w wierzeniach ich twórców, tysiące lat temu.
A teraz zobaczmy, czy nasz dron z systemem LiDAR
odkrył więcej świętych struktur pod powierzchnią.
Fabio, powiedz, co odkryłeś.
Zbadaliśmy obszar przy pomocy LiDAR-u.
Widzicie te drzewa?
Tak.
A teraz…
Niesamowite.
Napisy: Filip Bernard Karbowiak