UNHA SERIE DOCUMENTAL DE NETFLIX
UNHA PRODUCIÓN DE WILD SPACE
EN COLABORACIÓN CON FREEBORNE MEDIA E HIGHER GROUND
Arroaces.
NARRADO POR BARACK OBAMA
Esta manda vive nos cálidos baixíos do oeste de Australia,
onda unha das pradarías mariñas meirandes da Terra.
Aquí custa atopar alimento.
Hai algúns peixes, pero é complicado atrapalos.
Sobre todo,
o escorregadizo e atinadamente chamado peixe manteiga australiano.
Os arroaces usan o son para cazar,
pero as plantas interfiren coa súa ecolocalización.
Se se achegan de máis,
o peixe manteiga baixa ao fondo e agóchase nas plantas.
Para enganaren o peixiño,
os mamíferos máis intelixentes do océano van ter que ser moito máis imaxinativos.
Esta femia nova está a desenvolver a habilidade
de converter unha cuncha baleira en algo de máis utilidade.
Os peixes manteiga son curiosos
e usan cunchas para se resgardaren.
Funcionará?
As cunchas deben estar no lugar ideal.
Preto das plantas,
pero ao descuberto.
Impaciéntase...
e tenta alixeirar o asunto.
Por pouco!
Un dentro!
Sacar de aí o peixe pode semellar problemático,
pero, para o arroaz, é doado.
Chegou á conclusión de que, se saca a cuncha fóra da auga,
o peixe acabará por esvarar.
Como a manteiga.
En ningún outro sitio hai golfiños máis enxeñosos,
que combinen un comportamento tan complexo co uso de ferramentas.
O obxectivo de comer e que non te coman
é o que agudiza o enxeño no océano Índico tropical.
OCÉANO ÍNDICO
A corrente oceánica global avanza cara ao oeste,
transportando auga tropical cálida nunha viaxe que adoita durar dous anos
entre Asia e África.
Comeza facendo xurdir a vida nunha rexión do sueste asiático
chamada o Triángulo de Coral.
Un labirinto de 25 000 illas tropicais,
polas que circulan 15 millóns de toneladas de auga por segundo,
que refrescan as solleiras zonas pouco profundas
e sustentan a meirande variedade de vida mariña...
do mundo.
Máis de 80 000 especies conviven aquí,
polo que non hai arrecifes de coral máis competitivos e perigosos ca estes.
Pero, sorprendentemente, a comida escasea.
E, ao haber millóns de bocas famentas,
todos os habitantes do arrecife forman parte da dieta de alguén.
Manter as crías a salvo supón un desafío constante.
Unha futura nai é particularmente creativa
á hora de protexer a súa prole.
A Odontodactylus scyllarus.
É unha enxeñeira do arrecife,
cun mapa mental do barrio incomparable.
A súa paixón é atopar anacos de corais mortos.
Grava na memoria a posición de cada un deles,
por se lle fan falla.
E cómprelle bulir,
porque os que se ocupan da reciclaxe traballan arreo,
transformando os corais mortos que atopan...
en area.
Este anaco é perfecto.
Por que é tan puntillosa?
Porque sabe perfectamente que forma de coral vai precisar
para o que está a construír.
Crese que ata pode lembrar
a estrutura dos anacos que atopou antes.
Fai un muro de contención cos anacos perfectamente encaixados.
Pode valer.
Non encaixa.
Esta experta en cachotaría
acaba de construír un niño fortificado
para protexer os seus 10 000 ovos ata a eclosión.
E, quen queira entrar,
vaise atopar coa nai primeiro.
Nin de broma.
Grazas á súa pericia en enxeñaría,
esta espelida nai resolveu o meirande reto do arrecife:
manter a salvo a seguinte xeración...
entre tanta criatura famenta.
Pero hai máis xeitos de asegurar que a prole naza san e salva.
Os papagaios xigantes non agochan os ovos.
Teñen outro xeito de burlar os depredadores de ovos.
Pero, antes de desovar,
cómpre pelexar polo dereito a aparearse a 30 metros de profundidade.
Porque hai un momento e un lugar perfectos para facelo.
O lugar é a parede do arrecife,
onde a marea e a corrente se afastan do arrecife
e levan os ovos a un lugar seguro.
O momento? Cando a marea está máis alta.
Os rivais buscan a zona onde a corrente ten máis forza.
O meirande reclama o mellor lugar.
A maior parte das femias escollerán a quen manteña esa posición.
E os ovos que o macho fertilice
serán levados pola corrente lonxe do arrecife e dos depredadores.
¿Pero como será quen de atraer as femias que seguen máis arriba
sen abandonar o seu posto?
Pode escorrentar os rivais máis pequenos batendo a cola.
Pero non a este.
Un agresivo papagaio xigante de 45 kg.
Un rival interesado no mesmo lugar de apareamento.
Non lle ten medo.
Só hai unha opción.
Por primeira vez,
estamos en primeira fila nun combate destes pesos pesados.
A colisión é tan violenta
que, ao chocaren, vaporízase a auga que xeran cos golpes.
Levan cascos cóncavos para concentrar a forza da colisión.
Créanse burbullas de vapor que, a esta profundidade,
provocan unha implosión
e envían ondas de choque ao arrecife
para anunciar ao público que comezou o combate.
Teñen máis armas ca a cabeza.
Agora entra en xogo o pico co que trituran corais.
A súa técnica consiste en chocar e rebandar.
Arríncanse escamas.
A corrente colle forza
e chegan máis femias.
Xa teñen un público numeroso.
Último asalto.
A corrente intensifícase e nada os pode separar.
Xusto o que os dous querían.
Porque só con adversarios do seu tamaño
poden crear os sons máis ruidosos do arrecife
e así amosar que son os máis fortes.
Acaba o combate e gañaron os dous.
A súa actuación valeulles para gañar ducias de admiradoras entusiastas.
Xa están listas para desovar,
no lugar axeitado
e no momento xusto
para que a marea e a corrente fagan a súa maxia
e transporten a seguinte xeración de papagaios xigantes a un lugar seguro,
lonxe do arrecife.
A corrente oceánica global ábrese camiño entre as illas do sueste asiático.
Ao seu paso, recolle probas
da cultura de usar e tirar do mundo que hai por riba,
antes de saír dos arrecifes de coral e dirixirse a zonas areosas.
Ata dous millóns de toneladas de plástico acaban no océano Índico cada ano.
É un dos océanos cos meirandes niveis de contaminación por plásticos.
Os plásticos tardarán centos de anos en descompoñerse.
Converteranse en microplásticos,
que danan a saúde do océano
e incluso acaban chegando á nosa cadea alimenticia.
Pero aquí hai un residente que se esforza por sacar proveito deste desastre.
O polbo veado.
Anda á procura dun lugar onde prepararlles emboscadas ás presas.
E os obxectos que os humanos desbotan ofrecen un feixe de posibilidades.
Como di o refrán, o que un desbota, outro roga.
Unha botella sería un agocho perfecto.
Só hai que aquelala un chisco.
Imos alá.
Ei!
A ver, outra vez.
Así.
Iso é.
Mellor isto.
Hai moito máis sitio.
Si.
Pero, se el pode ver o de fóra,
se cadra a presa ve o de dentro.
Non vai valer.
Ofrecerá unha solución mellor a natureza?
Con dúas destas...
e escarvando un chisquiño,
é quen de axexar...
e de respirar polo sifón.
O polbo vaise facer pasar por unha ameixa.
Perfecto para preparar a emboscada.
Vai comer a carne e desbotar as sobras.
Pero non é boa idea deixar os restos por aí.
Atraen os preeiros,
que escorrentan os cangrexos.
Ten que pescudar como facelos marchar sen delatar a súa estratexia.
Así que converte o sifón nunha arma.
Recargamos.
Ata agora, non sabiamos que os polbos
se podían armar deste xeito.
Maxistral.
Quizais sexa a única criatura dos océanos
tan intelixente como para usar un proxectil como arma.
Coa zona despexada, xa pode retomar a caza.
E axiña aprende dos seus erros.
Desta volta, saca o lixo...
e déixao lonxe, para non descubrir o seu agocho.
Ao menos hai alguén que aprendeu a xestionar os refugallos.
A corrente oceánica global deixa atrás o Triángulo de Coral e vai cara ao oeste,
mar a fóra.
Pero non transporta moita vida, pois aquí o alimento é escaso.
É un deserto mariño.
Con todo, agocha xigantes.
Grandes viaxeiros da corrente,
que acaban de espertar.
Os cachalotes.
Unha familia moi unida,
cunha cría de poucas semanas, pero que medra rapidamente.
Ten fame e é insistente.
Para producir o nutritivo leite que precisa,
a nai debe comer centos de quilos de peixe ao día.
Para iso, ten que abandonar a superficie deserta
e mergullarse no abismo.
A cría, por moito que queira,
non é quen de mergullarse 45 minutos e ir canda ela.
Poden pasar ata tres anos
ata que sexa capaz de mergullarse tanto tempo coma a nai.
Pero si é quen de escoitala
mentres busca luras xigantes a máis de 1,5 km de profundidade.
O pequecho sabe que non o abandonou.
As súas irmás e tías rodéano para xogar con el.
Cóbreno de amor e agarimo.
O cachalote é o animal co meirande cerebro do planeta.
É seis veces máis grande ca o noso
e crese que ten o triplo de capacidade para empatizar.
Os seus estreitos lazos familiares e a súa intelixencia emocional
axudan aos cachalotes a sobrevivir na natureza.
Por fin, ateigada de lura, a nai volve,
con leite nutritiva para a cría.
Ao ascender das profundidades, removeu a columna de auga
e fixo subir nutrientes á superficie,
enriquecendo este deserto mariño e mais a corrente oceánica,
que continúa o seu traxecto polo océano Índico central.
Pasa xunta illas diminutas.
As Maldivas,
Chagos,
as Seychelles.
Son un oasis no deserto mariño.
Un imán para a vida mariña,
que, para algúns, se traduce en abundancia de presas.
O xurelo xigante, tamén chamado chicharro xigante.
Pesa case 14 quilos, pero aínda é un mociño.
É cazador e pode chegar a ser un dos superdepredadores dos atois.
A súa chegada coincide cun evento importante
no calendario da illa.
É a semana en que as crías de carrán aprenden a voar.
Precisan gañar resistencia,
pero cansan axiña e teñen que repousar a miúdo.
Para un xurelo xigante novo, que precisa facerse forte,
é a oportunidade de cambiar a dieta.
Ao principio, vai con tino.
Roubáronllo.
Non pode competir cos feros adultos.
Cun peso de ata 77 quilos,
os xurelos xigantes adultos poden acadar velocidades de 64 km/h.
E teñen a técnica perfeccionada.
Algúns adultos levan máis dunha década vindo a este festín anual.
Ten que aprender a cazar coma eles.
Achegarse por detrás, se pode, e logo acelerar.
Velaquí hai un.
A cría está cansa.
Non terá mellor oportunidade.
Pero custa moito cazar aves.
Sobre todo, no aire.
Nunha semana, as crías comezan a semellarse aos adultos.
Dan botado máis tempo voando
e xa case non se pousan na auga.
Cómprelle calibrar a velocidade de voo e a altitude.
Non ve ben fóra da auga,
así que precisa perfeccionar a traxectoria.
Esta tempada, gañan os xurelos xigantes máis veteranos.
Poden pasar anos ata que domine a técnica
e medre abondo para unirse ás tropas dos auténticos xurelos xigantes.
Logo de dous anos fluíndo polo inmenso océano,
a corrente oceánica global colide coa África oriental
e mestúrase coas augas costeiras, ricas en nutrientes.
Aquí, a corrente divídese.
A maior parte vai ao sur.
Pero, no verán, outra parte diríxese ao norte,
ao golfo Pérsico,
onde, baixo o sol tropical,
as rápidas taxas de evaporación da auga crearon
un dos mares máis salgados de todos os océanos.
Aquí vive unha criatura que poucas veces vemos.
En tempos confundírona cunha serea.
Hoxe en día, os dugongos seguen a ser criaturas misteriosas.
Estas tranquilas vacas mariñas foron comúns nos litorais do océano Índico,
dende Australia ata África.
Nalgunhas zonas, cazáronos ata case extinguilos.
A súa procura de pastos abundantes úneos ás pradarías mariñas.
Pero agora descubriuse
que os dugongos percorren longas distancias
para participar en grandes xuntanzas.
O motivo exacto é un misterio.
Hoxe en día, ver esta imaxe é un privilexio excepcional.
E, se cadra, só é posible pola influencia refrescante da corrente.
En todo o mundo, as pradarías mariñas e os animais que dependen delas
están diminuíndo pola ameaza do aumento da temperatura da auga.
O aumento de temperatura fai que cada vez máis auga
se evapore da corrente,
provocando un dos fenómenos climáticos máis impresionantes do planeta:
o monzón.
Cada ano, azouta o norte do océano Índico.
E agora é máis potente e imprevisible ca nunca.
O monzón abastecía o océano Índico
de nutrientes da terra.
Pero, hoxe en día, arrastra algo moito máis indesexable.
Contaminación.
Billóns de anacos de plástico acaban aquí anualmente.
As mantas son nómades
que percorren a corrente oceánica global
dende hai máis de 20 millóns de anos.
Pero, na actualidade, ao filtraren o plancto,
non poden evitar inxerir estes plásticos.
Por cada anaco que ven,
hai un feixe de partículas do tamaño do plancto que non ven.
Unha manta enredouse nun artello de pesca
e non é quen de liberarse.
A sedela de plástico acabará esgazándolle a pel.
Inxerir plásticos ou quedar enredados neles
son riscos modernos para estes animais antigos.
Pero non ten por que ser así.
Poida que danaramos os océanos,
pero facendo unha mellor xestión dos residuos,
podemos axudalos a sandar.
Ao sur de Mozambique,
as mantas acoden a un lugar especial
para tratar as súas feridas infectadas.
E non son as únicas.
Aquí buscan axuda moitas especies de raia,
incluída a Rhynchobatus, unha especie de raia que apenas coñecemos,
pero que xa está fortemente ameazada
porque os humanos as cazan polas súas apreciadas aletas.
Pero as mantas son as que máis axuda precisan.
Esta femia sobreviviu ao ataque dun tiburón.
A ferida pola trabada na á corre o risco de infectarse.
Así que vai á enfermaría.
O equipo médico ponse a traballar.
Retiran o tecido infectado
para que volva medrar.
Aliméntanse das súas feridas.
Centos de mantas chegan aquí coa corrente para que as sanden.
Pero entraña riscos.
Os tiburóns ollo de touro patrullan a zona.
Así que as raias, que son intelixentes, cóidanse entre elas
para que todas reciban os coidados que precisan.
Co tratamento axeitado,
os seus corpos teñen unha capacidade incrible de rexeneración.
Estes pacientes teñen unha segunda oportunidade,
grazas aos coidados recibidos neste santuario especial.
Un baluarte para moitas raias,
as apracibles nómades da corrente oceánica global.
Agora, dirixíndose ao sur, a gran corrente acelera e cambia de nome
para converterse na corrente Agulhas,
que transporta calor ecuatorial cara á punta de África,
onde se mestura coas augas máis frescas e máis ricas en nutrientes do Atlántico.
As condicións perfectas para o tiburón branco.
É dos poucos tiburóns de sangue quente.
Iso mellora o rendemento muscular e agudiza o enxeño.
Para sobrevivir nestas augas dominadas polo tiburón branco,
hai que ser espelidos.
Unha cría de só oito semanas
naceu nunha colonia de otarias do Cabo.
Terá que aprender a sobrevivir cos tiburóns brancos de veciños.
Tócalle empezar as clases no colexio de otarias,
onde os seus compañeiros xa aprenderon
a lección máis importante de todas.
Primeira regra: non ir á zona perigosa.
Segunda regra: non baixar a garda nunca.
A unha otaria lista non a pillan botando unha soneca.
Poden aprender dos erros dos outros.
Pero a lección máis importante é a de traballar en equipo.
A súa habilidade para actuar a unha
fai que sexa máis forte un grupo de otarias ca un tiburón.
Ante esta tropa,
colle medo ata un tiburón branco.
Pero vai comezar o exame máis difícil.
Un elefante mariño austral.
Un pirata das augas antárticas que busca novas oportunidades.
Ao principio, as otarias están desconcertadas.
É semellante a unha foca,
pero é aínda máis grande ca o tiburón.
E, sorprendentemente, igual de letal.
A cría sabe que a terra é o refuxio das otarias.
Pero este depredador non se detén na beira.
Está acurralada.
Pero, neste grupo, nunca está soa.
Ten que manterse firme
ata que cheguen os reforzos.
Xa escorrentaron un tiburón branco.
Xuntos, tamén darán botado o elefante mariño.
A súa superioridade numérica e a intelixencia colectiva
permiten a estas otarias sobrevivir no Cabo.
E o esforzo paga a pena
porque, unha vez ao ano,
cando a cálida corrente do Índico
acurrala as frescas augas do Atlántico contra a costa,
fai que se xunten enormes bancos de peixes.
Chámanlle a migración da sardiña.
Centos de millóns de sardiñas forman bancos de ata oito quilómetros.
Xusto onde viven as otarias.
Pero non é só para elas.
Aquí chegan os mascatos.
E ata 20 000 golfiños.
E milleiros de tiburóns.
E, incluso,
grandes baleas.
É un banquete sen igual, que só é posible grazas á corrente,
que transforma un deserto mariño
nun dos meirandes festíns dos nosos océanos,
xusto ao final da súa viaxe polo océano Índico.
Logo, a corrente oceánica global continúa a súa travesía,
pasando do océano Índico ao Atlántico,
onde as súas augas, que quecen axiña, gañan potencia.
O Atlántico é máis salvaxe ca nunca.
E, ante as adversidades, cómpre un equipo que che bote unha man.
Subtítulos: Marina do Albardeiro