Deze serie wil vermaken en informeren, geen medisch of gezondheidsadvies geven.
Overleg met je arts over je gezondheid…
…of wijzigingen in je dieet, lichaamsbeweging of levensstijl.
De meesten van ons willen niet denken aan sterven…
…zwak worden, vitaliteit verliezen…
…onze ogen sluiten voor de laatste keer.
Wauw, mijn vriend.
Maar één ding is zeker, het komt eraan.
De vraag is wanneer?
Hoeveel jaar haal je uit je lichaam?
En hebben we er iets over te zeggen?
Het meeste van wat volgens mensen tot een lang, gezond leven leidt…
…is misleid of gewoon fout.
Het is niet alsof we er niet om geven.
Elk jaar geven Amerikanen miljarden uit aan diëten, sportscholen en supplementen.
Maar het werkt duidelijk niet voor ons.
Het feit is dat de meesten van ons goede jaren laten liggen.
Wereldwijd zal ongeveer twee derde…
…van de acht miljard mensen op deze planeet…
…voortijdig sterven aan een vermijdbare ziekte.
En in Amerika, voor het eerst in een eeuw, daalt de levensverwachting.
Hoe lossen we dit op?
Dat doen we volgens mij niet door te proberen de dood te voorkomen.
Het is door te leren leven.
Wat als we konden achterhalen hoe een lange levensduur werkt?
Daar ben ik de afgelopen twintig jaar mee bezig geweest.
Maar in plaats van antwoorden te zoeken in petrischalen of reageerbuizen…
…vond ik vijf plekken over de hele wereld…
…waar mensen de resultaten krijgen die we willen.
Sommige plekken zijn eilanden.
Andere plekken zijn bergen.
Sommige zijn onmogelijk afgelegen, andere zijn verrassend stedelijk.
Hoewel ze heel verschillend lijken…
…hebben ze allemaal dezelfde kenmerken gemeen.
Ze volgen allemaal ongeveer dezelfde formule…
…die de langstlevende mensen op aarde voortbrengt.
Hier worden meer mensen 100 jaar dan elders in de wereld.
Ze leiden levendige, actieve, gelukkige levens…
…en misschien is de grootste les…
…dat ze langer leven zonder het te proberen.
En hun geheimen kunnen ons allemaal helpen…
…om elk goed jaar uit ons lichaam te halen.
Dat is de belofte van Blauwe Zones.
De spreker van vanavond heeft de afgelopen twintig jaar…
…de langstlevende mensen ter wereld gezocht…
…en hun wijsheid geleerd.
Dan Buettner is een National Geographic Explorer…
…en bestsellerauteur.
Hij heeft die wijsheid ingezet om de levensverwachting…
…van tientallen gemeenschappen in de VS te verhogen.
Dan, welkom.
Ik wilde nooit een langlevengoeroe worden…
…of Amerika's gezondheidszorg herstellen.
Ik kwam hier heel onverwacht.
Het begon met mijn vader en zijn vader.
Mijn vader was een geweldige vader omdat hij me dit gevoel van avontuur gaf.
In onze kindertijd was zijn idee van plezier…
…om wekenlang de wildernis in te gaan en mij en mijn broers mee te nemen.
Mijn opa wilde altijd dat ik een goede atleet zou worden…
…en ik zat altijd op de bank.
Maar hij gaf me mijn eerste fiets…
…en dat werd mijn ticket om de wereld te zien.
Toen ik afstudeerde…
…in een tijd waarin de meeste mensen productieve dingen deden…
…zette ik drie wereldrecords neer door te fietsen doorheen vijf continenten.
We hebben orkanen, aardbevingen en overstromingen meegemaakt.
We dachten dat we het niet zouden redden.
Hier hebben we een kaart van de hele wereld.
Waar ben je beland?
De Sovjetetappe kreeg het Guinness World Record.
Proficiat. -Bedankt.
Leuk je te ontmoeten. Bedankt voor je komst.
Wat doe je nadat je rond de wereld hebt gefietst en records hebt gebroken?
Ik moest op zoek naar avontuur met een doel.
Voor mij was dat een expeditie die een groot mysterie oploste.
Ik weet nog dat ik op 'n dag…
…een onderzoek tegenkwam van de Wereldgezondheidsorganisatie…
…waaruit bleek dat Okinawa, Japan…
…de langstlevende mensen voortbracht in de geschiedenis van de wereld…
…en ik zei: 'Dat is een goed mysterie.'
Zo'n 1500 kilometer ten zuiden van Tokio vind je een cluster van eilanden.
Het lijkt een beetje op het Hawaï van Japan.
Suikerzandstranden…
…tropische jungles…
…turquoise wateren.
Maar belangrijker nog…
…is dat dit al honderden jaren het land van de onsterfelijken is.
Okinawa heeft de langstlevende bevolking in de geschiedenis voortgebracht.
Ze hebben een fractie van de gevallen van diabetes.
Ze hebben een vijfde van de hartziekten…
…heel weinig dementie…
…en ze worden 100 jaar oud…
…met een frequentie die de VS ver overtreft.
Vooral onder vrouwen zijn de cijfers buitengewoon.
Had ik maar nummer één. 14 punten. -Dat was zo dichtbij.
Ben je al geweest? -Jawel.
Is iedereen klaar? -Ja.
De volgende is oma. -Succes.
Je kunt het.
101 JAAR OUD
Zo dichtbij.
Geweldig.
Ik vroeg me af wat jullie relatie is met Umeto-san.
Drie van hen zijn mijn kleindochters.
En dit is mijn tweede zoon.
En dat zijn de eerste dochter en de tweede dochter.
Oké, dus we hebben hier drie generaties.
Ik ben een jong kind van 61.
Als ik 101 wil worden, wat is haar aanbeveling?
Je bent nog een kind.
Dat vind ik prima.
Heb altijd plezier.
Word niet boos.
Heb veel plezier met iedereen. Maak iedereen blij.
Ik word niet boos.
Dus je moet zorgeloos zijn, je niet van streek laten maken…
…en snel vergeven?
Dus dit…
…dit gelach brengt ons een lang leven.
Wat geweldig. Ik voel het.
word niet verkouden
val niet
vergeet niet te lachen
en praat vaak…
De 101-jarige Umeto-san.
Ze is levendig, energiek, grappig, positief.
En dan bespeelt ze een soort banjo-instrument uit Okinawa…
…met het tokkelen, met precisie.
Ze mist geen noot.
Ze zingt dit lied.
En dat cognitieve vermogen hebben…
…die vitaliteit…
…die positiviteit, allemaal in één pakket.
Ik kijk naar haar en zeg: 'Dat wil ik.'
Toen ik voor het eerst naar Okinawa kwam…
…wist ik niet hoe ik een lang leven moest onderzoeken.
Wat kon het zijn?
Wat doen deze mensen om zoveel honderdjarigen voort te brengen…
…en een leven te creëren waarin ze lang leven…
…en scherp blijven tot het einde?
Mijn missie was om dat te ontdekken.
Ik zocht alle mogelijke academische onderzoeken…
…en begroef mezelf erin.
Ik vond een kaart…
…met de concentratie van honderdjarigen van Japan.
Er waren weinig honderdjarigen in het noorden.
Verder naar het zuiden groeide de concentratie van honderdjarigen…
…met de hoogste concentratie in Okinawa.
Je beseft dat het warmer wordt naarmate je verder naar het zuiden gaat.
Wat betekent een warmer klimaat?
Ze hebben meer groeiseizoenen.
Er moet hier iets zijn…
…dat deze mensen bewust of onbewust nemen.
Misschien een aftreksel van een groente…
…of een kruid of een specerij…
…dat het geheim van een lang leven zou zijn.
Ik ging op zoek naar voedingsonderzoeken…
…en vond er een dat het dieet van Okinawa vergelijkt…
…met de rest van Japan rond 1950.
Als je kijkt naar wat Okinawanen eten…
…zoals vlees, eieren en vis…
…is dat maar 1 tot 2% van hun calorie-inname.
En dan is er één voedingsmiddel waar het ongeveer 70% is…
…en dat voedingsmiddel is beni imo…
…paarse zoete aardappelen.
In de rest van Japan aten ze…
…slechts 3% van hun calorieën uit zoete aardappelen.
Misschien aten de Okinawanen vooral zoveel beni imo…
…omdat zoete aardappelen tyfoonbestendig waren.
De beni imo was veilig onder de grond.
Deze zoete aardappelen zitten vol complexe koolhydraten en vezels…
…en bevatten zelfs zo'n 150% meer van de actieve antioxidanten…
…dan bosbessen.
Dan zeg je natuurlijk: 'Dit moet het zijn.'
Ik reis al twintig jaar de wereld rond…
…om te begrijpen hoe mensen lang leven.
Wat is het Okinawaanse voedingsmiddel dat mensen moeten proberen…
…als ze langer willen leven?
Nou… Slechts één ding?
Eén.
Er is niet één ingrediënt dat het beste is.
Wat dacht je van beni imo? Deze paarse zoete aardappel.
Okinawa had een periode van voedseltekort…
…en we werden gered door deze aardappelen.
Maar alle voedingsmiddelen hebben een sterke geneeskrachtige werking.
Moerbeibladeren zijn goed tegen keelpijn.
Inktvissoep is om te ontgiften.
Okinawa is erg heet…
…en dankzij asa-zeewier raakt het lichaam warmte kwijt.
Er is bijvoet, een bekende ontstekingsremmer.
En goya heeft een aantal stoffen die de bloedsuikerspiegel verlagen…
…wat de lagere percentages van diabetes kan verklaren.
En dan is er nog tofoe.
Tofoe wordt gemaakt van sojabonen en biedt meerdere gezondheidsvoordelen.
Het verlaagt cholesterol…
…en dus het risico op hart- en vaatziekten.
In sommige gevallen kan het zelfs…
…de progressie van sommige kankers vertragen.
Okinawanen eten gemiddeld 85 gram sojaproducten per dag, inclusief tofoe.
En Okinawa-tofoe is speciaal.
Ze heeft een grotere concentratie aan eiwitten en goede vetten…
…vergeleken met tofoe van elders.
Er is dus geen individueel ingrediënt of mengsel…
…dat instaat voor het lange leven in Okinawa.
Ze eten allerlei soorten voedsel…
…met geneeskrachtige eigenschappen of gezondheidsvoordelen.
Het is dus het scala aan voedingsmiddelen dat hier een lang leven aanstuurt.
En wat Okinawanen eten…
…bepaalt slechts voor een deel de levensduur.
De andere vraag is, hoeveel eten ze?
In de Verenigde Staten beveelt de FDA 2000 calorieën per persoon per dag aan…
…maar Amerikanen consumeren…
…gemiddeld 3600 calorieën per persoon per dag.
Om dit tot op de bodem uit te zoeken, moet ik met Marion Nestle praten.
Jij weet vast beter dan wie dan ook in Amerika…
…hoe het komt dat 73% van Amerika obesitas of overgewicht heeft.
Het is verbazingwekkend. Begin jaren 70 wilde de minister van landbouw…
…meer voedsel produceren om de wereld te voeden.
Hij liet boeren meer eten verbouwen.
Plotseling, van 1980…
…tot 2000 steeg het aantal calorieën in de voedselvoorraad…
…van 3200 per persoon per dag tot 4000.
De voedingsindustrie moest dat verkopen.
In een omgeving waarin er 4000 calorieën per dag…
…beschikbaar zijn voor iedereen…
…moet je mensen over het algemeen meer laten eten.
Je zag dat de porties groter werden.
En meer dan dat, het is zo samengesteld dat je meer wilt eten.
Er is de textuur, ze zijn knapperig of hebben een heerlijk mondgevoel.
Ze zijn gekleurd om ze echt aantrekkelijk te maken.
Ze hebben heel veel additieven om ze lekker te maken.
Je gaat meer calorieën binnenkrijgen dan je normaal zou doen…
…en je merkt het niet.
Maar in Okinawa zagen we mensen die elke dag veel minder eten…
…zo'n 2000 calorieën.
Dit komt deels doordat ze…
…voedzame voedingsmiddelen hadden die niet veel calorieën bevatten.
In Amerika eten we voor de lunch een hamburgertje.
Dat kunnen we in een minuut of twee wegwerken.
Maar in Okinawa kan de lunch…
…deze chanpuru zijn, dit roerbakgerecht…
…lekkere kruiden en tofoe.
Ze kunnen genieten van deze enorme berg eten.
En jullie eten, jullie denken dat jullie gulzig zijn…
…maar dat heeft minder calorieën dan een hamburger.
En het tweede deel is schokkend simpel.
Ze hebben een ingenieus trucje.
Voor een maaltijd zeggen ze drie woorden: 'hara hachi bu'…
…wat letterlijk 'acht van de tien' betekent.
Maar voor hen betekent het 'stop met eten als je maag voor 80 procent vol is'…
…en dat leidt tot een verzadigd gevoel zonder je vol te proppen.
Dus als je deze caloriearme, voedzame dingen eet…
…en jezelf eraan herinnert…
…om te stoppen met eten als je voor 80% vol zit…
…dan eet je van nature minder.
En in de loop van de tijd heeft dit geleid tot een populatie…
…die minder zwaarlijvig is.
In de grote stad van Okinawa…
…zie je alles wat je in elke grote stad ziet.
Snelwegen, veel verkeer en fastfoodrestaurants.
Maar als je de echte cultuur van een lang leven wilt vinden…
…moet je de stad uit naar het platteland…
…waar je nog steeds een levensstijl ziet…
…die eeuwenlang honderdjarigen heeft voortgebracht.
Kijk.
Ik zie al tekenen van een lang leven.
Als ik me niet vergis, is dat sla.
Ze kijken niet.
Sorry. O jee. -Laten we deze kant opgaan.
Weet je wat deze draak betekent? Ik zie ze voortdurend.
Dit is geen draak. Dit heet Shisa.
Shisa, je moet het onthouden, want dit symboliseert Okinawa.
Moet je dit zien.
Ik vind die tuin geweldig.
Hallo.
Ze heeft een mooie fiets. Ik vind haar al leuk.
Hoe oud ben je nu?
Vierennegentig. -Mijn hemel.
Ze naait. En wat naait ze?
We hebben gemerkt dat je dingen naait.
Ik gebruik een naaimachine.
Heeft ze haar jurk gemaakt? -Ja.
Ik zie het.
Ze is prachtig.
Hij ging erdoor.
Dat is geweldig.
Ik ben ongeveer 97 jaar, best oud.
Nu…
Ze zei dat ze nog spieren heeft.
Dat zie ik.
Indrukwekkende spieren.
Wat is het geheim van lang leven? En zo vitaal blijven?
Het is niet genoeg voor mensen om alleen te lopen.
Je moet snelheid hebben.
87 JAAR OUD
Snelheid, zo.
Je moet dit doen.
O, mijn god.
Na veel tijd met oudere mensen in Okinawa te hebben doorgebracht…
…merkte ik dat er in hun huizen geen echte meubels waren…
…behalve een lage tafel en een tatami-mat.
Deze mensen zaten op de grond.
We vonden 103-jarigen…
…die dertig keer per dag op en neer gingen.
Alsof je dertig squats doet.
Ze versterken hun kern. Ze versterken hun onderlichaam.
Ze verbeteren hun balans. Hoe zou dat leiden tot een lang leven?
Blijkbaar is in Amerika…
…een van de top tien redenen waarom oudere mensen sterven…
…omdat ze vallen.
Ze hebben zwakke onderlichamen en een slechte balans…
…omdat ze de hele tijd op stoelen en fauteuils zitten.
Wat me ook opviel, is dat iedereen…
…zelfs mensen van honderd, een tuin heeft.
Dus elke dag zijn ze bezig met wieden…
…of water geven of zaaien of vers fruit en groenten oogsten.
Dit kan een of twee uur per dag zijn…
…met lichte fysieke activiteit…
…bewegingsbereik.
En als je erover nadenkt, sportten ze niet.
Ze hebben een betere onderlichaamkracht, een betere balans…
…en ze sterven niet aan deze ziektes.
Zo komt er nog een ander inzicht…
…waar we aan kunnen denken als we langer willen leven.
Moet je zien.
Ik zal thee inschenken.
Bedankt.
Laten we wat drinken.
Nadat ik in 1983 met pensioen ging…
…ging ik alleen heen en weer van de tuin naar mijn huis.
Het was saai.
Dus ik ging langs alle huizen…
…en zei: 'Laten we een moai doen voor 1000 yen.'
Ik leerde over groepen mensen die moais heten.
Moai is in wezen…
…een toegewijde sociale kring van mensen die oorspronkelijk samenkwamen…
…door hun geld te bundelen en elkaar te helpen in tijden van nood.
Een van onze vriendinnen viel toen ze 's nachts naar de wc gingen…
…en ligt nu in het ziekenhuis.
Onze moai blijft helpen…
…door geld te bundelen en aan hen te geven.
Dus oppervlakkig gezien is een moai gewoon een financiële regeling.
Maar ik geloof dat de voordelen geld overstijgen.
Ik vraag me af of het behoren tot een moai…
…je heeft geholpen om negentig te worden met zo'n vitaliteit.
We zijn bevriend met elkaar en leren samen zingen en dansen.
We komen samen om te praten.
Dat is het geheim van een lang leven.
En je denkt misschien: nou en?
Waarom zou bij andere mensen zijn helpen?
In de Verenigde Staten heerst een eenzaamheidsepidemie.
Een bevolking die steeds eenzamer wordt…
…steeds meer geïsoleerd…
…en meer dan ooit menselijke connecties nodig heeft.
Nu ontdekken we in Amerika…
…dat eenzaamheid 15 jaar van je levensverwachting kan kosten.
Denk daar eens over na. 15 jaar.
Er is geen pil, geen supplement, geen succesvol medicijn…
…dat ons 15 jaar kan opleveren.
Maar hier in Okinawa…
…krijgen ze die jaren door gewoon vrienden te vinden…
…zich voor hen in te zetten…
…en elke dag tijd met hen door te brengen.
Ik keek eerst naar de logische factoren voor een lang leven…
…zoals dieet en beweging…
…maar toen kwam ik dit moai-idee tegen…
…en het doet echt m'n oogkleppen af.
Het opent mijn geest voor de mogelijkheid van andere verrassende inzichten…
…die ongelooflijk krachtige factoren kunnen zijn…
…voor een lang leven.
Voor de mensen van Okinawa is de Tweede Wereldoorlog erg aanwezig.
Ze leden ongelooflijke ontberingen.
Ze leden veel meer doden dan de Amerikanen.
Tijdens de oorlog…
…kwamen er 200.000 mensen om in Okinawa.
Ik denk dat ze misschien erge PTSS hebben.
Ze werkte voor de overheid…
…en ze gaven ze een granaat.
'Als de vijand je te pakken krijgt en je kwaad wil doen…
…gebruik dan deze granaat.'
En we hadden het bijna opgegeven en wilden zelfmoord plegen…
…toen we werden gered door soldaten.
Ze zeiden: 'De oorlog is voorbij. Het leven is een schat.'
Toen m'n moeder en m'n broer stierven…
…kon ik er niet bij zijn voor hun laatste moment.
Ze herinneren zich de oorlog zo goed.
Het is het eerste of tweede waar ze over praten…
…en het was vast een tragedie, maar ook een nalatenschap.
Maar ik ben zo blij dat ik uit die hel ben gekropen en het heb overleefd.
Ik zeg tegen m'n kinderen:
'Wat er ook gebeurt, hoe arm je ook bent…
…je kunt overleven…
…alles doorstaan.'
En ik zeg graag dat het verleden…
…een vreselijke ervaring was in Okinawa.
Maar desondanks…
…zorgde het voor gezonde, gelukkige omstandigheden.
Geniet van het heden. Dat is belangrijk.
Je zou denken dat dit de lange levensduur van een bevolking zou vernietigen.
Maar ik begon te denken…
…dat dit misschien bijdraagt aan hun lange leven…
…op een contra-intuïtieve manier.
Er is een concept in Okinawa genaamd ikigai…
…en ik geloof dat het een van de krachtigste factoren is…
…die bijdraagt aan hun lange leven.
Ik draag bij aan de wereld.
Mijn kunst zal honderden jaren blijven bestaan nadat ik ben overleden.
Dit is mijn ikigai.
Ik ben gezegend.
Als we het huis van honderdjarigen bezochten…
…controleerden we de fysieke en medische toestand…
…en daarna vroeg ik:
'Wat is je ikigai?'
Ikigai is een soort missie.
Een levensdoel.
Ik denk dat ikigai de belangrijkste factor is…
…voor de spirituele gezondheid van honderdjarigen.
Als we de ikigai verliezen, gaan we dood.
Okinawanen hebben geen woord voor pensioen.
Als ze 60, 70, 80, 90 zijn, werken ze nog steeds.
Ze werken misschien alleen in hun tuin om wat groenten mee naar huis te brengen.
Ze hebben misschien 'n marktkraam waar ze alleen 's ochtends werken.
Ze houden hun geest bezig en hun lichamen in beweging.
Ze kunnen de betekenis van hun leven samenvatten…
…de reden waarom ze 's ochtends wakker worden.
Ze krijgen constant te horen:
'Je telt. We hebben je nodig.'
Mensen die doordrongen zijn van een constant gevoel van doel…
…kennen hun waarden…
…en dat maakt dagelijkse beslissingen heel eenvoudig…
…omdat je je kern kent.
Dus mijn ervaring op Okinawa leerde me…
…dat contra-intuïtieve, weinig onderzochte dingen…
…meer dan eender wat tot een lang leven leiden.
Ik besefte het toen niet…
…maar ik begon pas een veel grotere puzzel te maken.
Rond deze tijd…
…begon ik te lezen over een ander langlevenhotspot.
Een compleet andere omgeving…
…op een ander eiland aan de andere kant van de planeet.
Een cluster van witgekalkte dorpen hoog in de bergen van Sardinië…
…en bijna verticale straten, omringd door ruig terrein.
Deden ze hetzelfde als de mensen in Okinawa?
Of was er nog een reeks geheimen te ontdekken?
Mijn missie was om het te ontdekken.
Ondertiteld door: Mieke Vanhengel