NOWY JORK WRZESIEŃ 1944
Jako dziennikarz, który mieszkał w Niemczech Hitlera
i opisał to w dzienniku, po który chętnie sięgnęli Amerykanie,
zostałem poproszony przez Army-Navy Screen Magazine
o zapowiedzenie filmu.
W piątym roku wojny
państwa alianckie wciąż walczą z nazistami.
W końcu doszli z atakami na terytorium Niemiec.
Każdego dnia alianci niszczą kolejne miasta przemysłowe.
Wściekła propaganda nawołuje ludzi, by ratowali siebie oraz reżim
przed piekłem, w które sami ich wpędzili.
Huk wybuchów wstrząsa fundamentami kraju
i wzbudza niepewność robotników co do przyszłych losów Niemiec.
EKSTERMINACJA ŻYDÓW
ZBRODNIE PRZECIWKO LUDZKOŚCI
HITLER I NAZIŚCI: SĄD NAD ZŁEM
PROCESY NORYMBERSKIE 18 MARCA 1946
W którym momencie zrozumiał pan, że wojna,
jeżeli chodzi o osiągnięcie postawionych celów,
jest przegrana?
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
To bardzo trudne pytanie.
Wydaje mi się, że dość późno.
Nie było mowy o przerwaniu wojny,
dopóki Hitler stał na czele niemieckiego rządu, prawda?
Tak długo, jak Hitler był Führerem ludu Niemiec,
to on decydował, czy wojna trwa.
W drugiej połowie 1944 r.
każda rozsądna osoba wiedziała, że Niemcy poniosły porażkę.
Alianci odnieśli sukces w D-Day.
Zmierzali przez Francję w kierunku zachodnich Niemiec.
Sowieci rozpoczęli wielką ofensywę
i przełamali wschodni front.
Niemieckie miasta były bombardowane.
Koniec był coraz bliżej.
Hitler do końca wierzył, że może wygrać tę wojnę.
Jego ideologia bazowała na walce ras.
Walce o przetrwanie.
Był przekonany, że rasa aryjska zwycięży.
Miał w siebie niezachwianą wiarę.
Wielce przecenił swoje możliwości.
Pod koniec 1944 roku
Hitler odizolował się od świata w Wilczym Szańcu.
Dopuszczał do siebie tylko dygnitarzy, którzy mówili mu to, co chciał słyszeć.
Był wśród nich Hermann Göring, wciąż druga osoba w III Rzeszy.
Był strasznie napuszony.
Wygłaszał wielkie deklaracje odnośnie do swoich planów.
Rosnący wpływ na Hitlera miał Heinrich Himmler,
jedyna osoba, którą darzył pełnym zaufaniem.
Joseph Goebbels zaczął opowiadać,
że horoskopy i gwiazdy przepowiadają jakiś cud.
„Alianci napotkają problem, dzięki czemu zyskamy okazję”.
Pod koniec 1944 roku
Hitler podjął decyzję o ostatniej kontrofensywie na zachodzie.
Ściągnął dużą ilość wojsk z frontu wschodniego,
wbrew radom generałów,
i wysłał je na zachód.
Prawda była jednak taka,
że wojsko niemieckie było w dużo gorszym stanie
niż armia brytyjska i amerykańska.
Niemcy parli naprzód.
Utworzyli wybrzuszenie we froncie, gdzie rozegrała się bitwa o Ardeny.
Alianci wytrwali dłużej, niż Niemcy sądzili.
Naziści nie mieli już paliwa do czołgów.
Ofensywa stanęła.
W czołgach zabrakło paliwa. Niemcy byli łatwym celem.
Nie tylko dla piechoty, ale też dla samolotów.
Wycofanie dużej liczby wojsk ze wschodu oznaczało oczywiście osłabienie frontu
i umożliwiło Armii Czerwonej szybkie zdobywanie terenów.
18 stycznia wojska sowieckie rozpoczęły pościg za wrogiem.
Nieprzerwany przez dzień i noc.
W tym samym czasie
Niemcy nie używali pociągów do transportu ludzi na front,
a do zwożenia Żydów z Węgier do Auschwitz.
Ponad 400 tysięcy węgierskich Żydów
przewieziono do zagazowania w Auschwitz.
Nie miało to celu militarnego.
Nie pomogło to pokonać Armii Czerwonej.
Dla nazistów eksterminacja Żydów nie była celem pobocznym.
Była głównym celem.
Gdy Armia Czerwona wkroczyła na terytorium Niemiec,
rozpoczęła się rzeź.
Żołnierze sowieccy mścili się za cztery lata wojennego cierpienia.
Gwałcili kobiety na niespotykaną skalę.
- Panią też? - Tak.
Bestialsko znęcali się też nad moją siostrą i matką.
KRONIKA FILMOWA
Sowieckie okrucieństwo wobec cywilów było szeroko opisywane w mediach
jako ostrzeżenie, by Niemcy dalej walczyli,
bo inaczej czeka ich piekło Sowietów.
Armia niemiecka walczy z wrogiem, który okupuje miasta i wioski
z niespotykanym okrucieństwem.
STREFA WALK
CHROŃMY KOBIETY I DZIECI PRZED CZERWONYMI BESTIAMI
Wywołało to masową panikę wśród obywateli Niemiec.
Hitler zawsze powtarzał, że kapitulacja nie wchodzi w grę.
Tego samego oczekiwał od narodu niemieckiego.
Nie mogli się poddać.
PROCESY NORYMBERSKIE 20 CZERWCA 1946
Proszę powtórzyć przysięgę. Przysięgam na Boga,
że będę mówił prawdę i nie zataję żadnych informacji.
MINISTER UZBROJENIA I PRODUKCJI WOJENNEJ
Proszę usiąść.
Od stycznia 1945 roku rozpoczął się tragiczny rozdział,
ostatni etap wojny, który pokazał,
że Hitler utożsamił swój los z losem narodu niemieckiego.
W 1945 r. Albert Speer był ministrem uzbrojenia.
Był antysemitą i rasistą. Robił wszystko, co kazał Hitler.
Na początku 1945 r. wiedział, że wojna jest przegrana.
Był na tyle pewny swojej relacji z Hitlerem,
że spróbował wyjawić mu prawdę.
Jak zawsze niewiadomą było, jak zareaguje Hitler.
Po przeczytaniu notatki od Alberta Speera
Hitler zareagował furią i niedowierzaniem.
Hitler powiedział,
że pesymistyczne twierdzenia zawarte w mojej notatce
zostaną uznane za zdradę i odpowiednio osądzone.
Każdy opór zostanie ukarany śmiercią oraz aresztowaniem rodziny.
OSTATNIA ODEZWA RADIOWA HITLERA 30 STYCZNIA 1945
Okropny los ziem wschodnich,
tysięcy obywateli w wioskach i na miejskich rynkach,
zostanie przez nas odwrócony
przy największym wysiłku i mimo wszelkich porażek.
Oczekuję, by każdy sprawny obywatel pracował do ostatków sił.
W tamtym momencie w wojnie zginęło ponad pięć milionów Niemców.
W kraju brakowało już mężczyzn w wieku poborowym.
Utworzono volkssturm, szturm ludowy.
Członkowie szturmu!
Co oznacza ta nazwa?
Volk to „ludzie”, a sturm to „szturm”.
Niemcy mają miliony mężczyzn
gotowych do walki.
To bardzo mocne słowo. Volkssturm!
Mają oni pewną i niezachwianą wolę,
by nigdy się nie poddać!
Ale w rzeczywistości było to żałosne.
Zwerbowali młodych chłopców
oraz starszych mężczyzn do walki z armią sowiecką.
Żołnierze szturmu!
Unieście rękę w jedności i powtarzajcie za mną.
Przysięgam uroczyście wobec lidera III Rzeszy,
Adolfa Hitlera,
że będę mu bezwarunkowo lojalny.
Będę mu bezwarunkowo lojalny.
Szczególną cechą Hitlera była jego nieumiejętność
do odczuwania empatii i współczucia do ludzi,
którymi dyrygował jak swoimi popychadłami.
By w pełni zrozumieć jego zamiary, trzeba zrozumieć,
że tak naprawdę nie obchodzili go ludzie, których los miał w swoich rękach.
W Berlinie trwały bombardowania.
Hitler musiał opuścić Kancelarię Rzeszy
i przenieść się do kompleksu bunkrów podziemnych.
To ciemne i posępne miejsce.
Bardzo klaustrofobiczne.
Hitler odizolował się w nim bardziej, niż do tego etapu wojny.
Stał się coraz mniej ufny wobec ludzi w swoim otoczeniu.
Traudl Junge była młodą Bawarką.
Od kilku lat była sekretarką Hitlera.
Spisała ona ciekawe dzienniki z okresu,
gdy przebywała w bunkrze, przepisując rozkazy Hitlera.
To Hitler kieruje naszymi myślami oraz uczuciami.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Każdy z nas odgrywał swoją rolę w sztuce,
ale tylko on znał scenariusz.
Kazał nam grać i głosić swoje kwestie.
Nikt nie znał zakończenia.
Rzadko wychodził.
To znaczące, że w II wojnie światowej
nie odwiedził rodzin ze zbombardowanych miast.
Nie zmierzył się ze zniszczeniem, jakie sam na nich ściągnął.
Nie można być dyktatorem
mającym pod sobą armię, która polega na każdym froncie,
bez poważnych objawów stresu.
Cała jego ręka zaczęła drżeć.
Nie kontrolował tego.
Pojawiły się u niego objawy choroby Parkinsona.
Zażywał dziwną i pokaźną mieszankę różnych leków.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Cały czas stawał się coraz słabszy.
Badali go kolejni lekarze. Stał się całkiem apatyczny.
Na początku 1945 r. trzymał się nadziei,
że dojdzie do rozłamu między Zachodem a ZSRR,
co zapewni zbawienie jemu i Niemcom.
Początek lutego. Czas ustalenia planów w Jałcie.
Roosevelt, Churchill i Stalin wytyczą nowe granice.
W lutym 1945 roku alianci spotkali się w Jałcie na Krymie.
Był to kolejny pokaz stabilności aliantów,
w którą Hitler wciąż nie wierzył.
Wielka trójka doszła do porozumienia. Naziści zostaną ukarani.
W Jałcie podjęto decyzję o surowej karze wobec Niemiec.
Surowej, ale sprawiedliwej.
Wszyscy zbrodniarze wojenni zostaną należycie osądzeni.
To jeden z powodów, dla którego Hitler nie miał wyboru.
Nie zamierzał poddać się upokorzeniu schwytania i procesu.
Po Jałcie alianci ruszyli na zachodzie.
Za sprawą determinacji Hitlera
koniec wojny był dla Niemców o wiele tragiczniejszy, niż musiał być.
Samoloty aliantów sieją zniszczenie.
W bombardowaniach zginęło pół miliona Niemców.
Najwięcej w ostatniej fazie wojny.
Pod koniec wojny flota bombowców była tak duża,
że ich naloty miały ogromną moc.
DREZNO W GRUZACH
Jednym z miast obranych na cel było Drezno.
Piękne, barokowe miasto z cudowną sztuką.
Klejnot Europy Środkowej.
Było pełne uchodźców. Nie miało znaczenia przemysłowego,
choć było w nim kilka fabryk.
Bombardowania nie skupiały się na celach militarnych,
ale tworzyły atmosferę terroru, by zakończyć wojnę.
Nalot utworzył nawałę ogniową.
Pożarów było tak dużo, że utworzyły jeden wielki ogień
i wyssały powietrze z całego miasta.
Niektórzy ludzie zostali wciągnięci przez ogień.
MIESZKANKA DREZNA
Nagle po prostu zniknęli.
Wciągnęło ich w głąb ognia. To było coś strasznego.
Musieliśmy uciec jak najdalej od ognia,
by nas też nie wciągnęło.
W ciągu dwóch dni zginęło 25 000 osób.
Nie było czasu, by wykopywać groby.
Robiliśmy masowe mogiły.
Ogień był tak gorący, że wysysał powietrze ze schronów,
więc sporo osób zginęło przez uduszenie.
Nie mogłam uwierzyć, że to osoba.
Czasem widziałam dwójkę wtulonych ludzi,
którzy zmienili się w jedną, zlaną postać.
BUNKIER HITLERA, BERLIN 14 MARCA 1945
W marcu 1945 roku
Speer był bardzo zaniepokojony przyszłym losem narodu.
Powiedział Hitlerowi:
„Musimy współpracować, by znaleźć jakieś wyjście
i zachować to, co zostało z narodu niemieckiego”.
Hitler zadeklarował,
że nie możemy brać pod uwagę
podstawowej infrastruktury koniecznej do godnego życia.
Wręcz przeciwnie. Byłoby lepiej,
gdybyśmy zniszczyli ją sami,
bo nasz naród okazał się słabszy,
a przyszłość należy do silniejszego narodu wschodniego.
Hitler był przekonany, że życie to walka o przetrwanie ras.
Niemcy nie zasłużyli na przetrwanie.
Wycofują się i niszczą.
Hitler zarządził niszczenie wszystkiego, niezależnie od znaczenia militarnego.
Niemcy do końca byli lojalni wobec Adolfa Hitlera.
To on ich zdradził.
Próbował wrzucić ich w otchłań.
Eva Braun, wieloletnia partnerka Hitlera,
na końcu do niego wróciła.
Znali się od dawna,
ale Hitler do końca utrzymywał to w tajemnicy.
Podawał się za kogoś, kto poświęcił swoje życie prywatne.
Zabraniał jej przyjeżdżać do Berlina.
Miała zostać w Bawarii.
Przyjechała wbrew jego woli, bo była wobec niego tak lojalna.
Hitler pozował złość, ale nieudanie.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Jej przyjazd go uszczęśliwił. Nikt nie zamierzał jej odsyłać.
Zrobiła to z własnej woli. Chciała podzielić jego los.
Pod koniec wojny
wrogowie byli coraz bliżej obozów koncentracyjnych.
Niemcy musieli ewakuować więźniów.
Kazali nam uciekać, bo zbliżali się Rosjanie.
OCALAŁA Z HOLOCAUSTU
Nie chcieli, by nas wyzwolili.
Esesmani zebrali osadzonych i zabrali ich z pola walk.
OCALAŁA Z HOLOCAUSTU
Szliśmy przez sześć tygodni.
Nie wiedzieliśmy, co się dzieje.
OCALAŁY
OBRAZ OCALAŁEGO Z HOLOCAUSTU
W nocy odpoczywaliśmy na polu.
OCALAŁY
Był mróz.
Rano okazało się, że kilka osób zmarło z wyziębienia.
OBRAZ OCALAŁEGO Z HOLOCAUSTU
Maszerowaliśmy w śniegu po kolana.
OCALAŁA
Żołnierze z owczarkami niemieckimi cały czas szli za nami
i grozili, że jeżeli ktoś nie da rady,
zostanie zastrzelony i wrzucony do rowu.
Taki los spotkał setki osób.
Zmuszali więźniów do marszów śmierci do innych obozów koncentracyjnych.
Jednym z centralnych obozów, w których zbierano Żydów,
był Bergen-Belsen w północnych Niemczech.
Po wejściu do obozu…
OCALAŁY
…zobaczyliśmy całe hałdy ciał.
Wiedzieliśmy, że bez szybkiego wyzwolenia skończymy tak samo jak oni.
Nie mieliśmy jedzenia.
OCALAŁA
Przez sześć tygodni nie jedliśmy niczego.
Stosy ciał rosły szybciej, niż nadążali je palić.
OCALAŁY
Każdego ranka musieliśmy patrzeć na ten wielki stos ciał.
To było miejsce do umierania.
OCALAŁA
Nie było innego celu.
Nie do zabijania, a powolnego umierania.
Wtedy dotarła tam armia brytyjska.
Alianci posuwali się tak szybko, że strażnicy nie zdążyli uciec.
15 KWIETNIA 1945
Wyzwoleni więźniowie dawali się ponieść emocjom.
Komendant wstał.
OCALAŁY
Wziął megafon i powiedział:
„Jesteśmy z armii brytyjskiej. Wyzwalamy was.
Jesteście wolni!”.
To słowo, „wolni”,
oznaczało dla nas nowe życie.
Ludzie, których mieliśmy za martwych,
usłyszeli to słowo i na ich twarzy zagościł uśmiech.
Świadkiem wydarzeń był słynny brytyjski dziennikarz, Richard Dimbleby.
Dokładnie wszystko opisał.
GŁOS RICHARDA DIMBLEBY’EGO
Ciężko mi opisać okropieństwa, które widziałem i słyszałem.
Ale oto surowe fakty.
To była jedna z pierwszych okazji, by świat zobaczył horror nazizmu.
Przekroczyłem barierę
i znalazłem się w świecie z koszmaru.
Martwe ciała, niektóre gnijące,
leżały rozrzucone wzdłuż drogi i kolein.
Martwi i umierający leżeli obok siebie.
Byli zawszeni i pokryci grubą warstwą brudu.
Jedna z kobiet na granicy obłędu rzuciła się na brytyjskiego żołnierza.
Błagała go o mleko dla dziecka, które trzymała na rękach.
Gdy żołnierz rozłożył szmaty, by spojrzeć na dziecko,
okazało się martwe od dawna.
Informacje na temat obozów były już wcześniej znane,
ale doniesienia prasowe można było uznać za propagandę wojenną.
Teraz alianci mieli dowód, że była to integralna część
nazistowskiego systemu przemocy.
Sytuacja w obozie jest nie do opisania.
Widok tych ludzi przypomniał mi, o co toczy się walka.
Zdjęcia w gazecie tego nie oddadzą.
Doniesienia wprawiły mnie w szok.
Kilka dni nie mogłem dojść do siebie.
Mój umysł nie mógł przyjąć skali tego okrucieństwa.
Było to zbyt potworne dla zwykłego śmiertelnika.
Sam wcześniej nie wierzyłem, mimo tylu lat w Rzeszy.
Dziadek wiedział, jak zły był to reżim,
ale okazało się, że było dużo gorzej.
Miał poczucie, że nie zrobił dostatecznie dużo.
Gdy patrzę wstecz, czuję, że odniosłem porażkę.
Powinienem zrobić o wiele więcej, by uzyskać wiedzę o ludobójstwie
i donieść o nim światu.
Przerywamy program, by nadać wiadomość specjalną.
Prezydent Roosevelt nie żyje.
Gdy Franklin Delano Roosevelt zmarł,
Hitler i Goebbels uznali to omen,
że wojna zakończy się triumfem.
Ale nie trwało to długo.
Bitwa o Berlin rozpoczęła się w połowie kwietnia 1945 roku.
Od początku operacji w Berlinie
wróg stawia zaciekły opór.
Niemcy czuli wielki strach przed Armią Czerwoną.
Wiedzieli, że Sowieci chcą zemsty.
Hitler nakazał obronę miasta do ostatniego człowieka.
Do ostatniego naboju.
Niemieccy cywile chowali się w piwnicach.
Często nie mieli nad sobą zdatnego do zamieszkania budynku.
Gdy Niemcy natykali się na ukrywających się ludzi,
zabijali ich. Właśni rodacy.
Wieszali ich z hasłem „Jestem zdrajcą”.
ZAWARŁEM PAKT Z BOLSZEWIKAMI
To system degradacji ludzkiego życia.
KRONIKA FILMOWA
Ostatnie znane nagranie Adolfa Hitlera
pochodzi z jego krótkiej wizyty poza bunkrem,
by powitać grupę Hitlerjugend.
W swojej siedzibie Führer ugościł lidera Hitlerjugend Axmanna
wraz z delegacją 20 chłopców,
którzy dowiedli swych umiejętności, broniąc ojczyznę,
i zostali odznaczeni Krzyżem Żelaznym.
To były dzieci.
Kilkunastoletni chłopcy.
Często dostarczałem bazuki i zaopatrzenie na linię frontu.
Robiłem to też w czasie ostrzałów na wagonach lub wózkach.
To żałosne i tragiczne dla tych młodych chłopców,
z których wielu i tak zginie w tej wojnie.
Urodziny Hitlera były 20 kwietnia. Kończył 56 lat.
Od 1933 roku towarzyszyły temu ogólnokrajowe uroczystości.
Urodziny w 1945 r. były zupełnie inne.
Wszyscy uścisnęli mu dłoń i życzyli wszystkiego najlepszego.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Panowała atmosfera przygnębienia. To nie były radosne urodziny.
Po skromnych urodzinach w bunkrze
wiele osób uciekło z Berlina samochodami lub samolotami.
Lider SS, Heinrich Himmler,
jeden z najwierniejszych ludzi Hitlera,
przekonywał go do opuszczenia bunkra.
A potem uciekł z Berlina.
W przeciwieństwie do reszty urzędników,
minister propagandy Joseph Goebbels nie tylko przeniósł się do bunkra,
ale i zabrał ze sobą żonę oraz szóstkę dzieci.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Dzieci były podekscytowane. Cieszyły się, że są u wujka Hitlera.
Nie wiedziały, jaki czeka je tu los.
W końcu osiągnięto historyczny kamień milowy.
USA i Rosjanie spotkali się w sercu Niemiec, obok Lipska,
przedzielając Rzeszę.
25 kwietnia 1945 roku wydarzyło się coś wielkiego.
Armia Czerwona spotkała się z armią zachodnią w Torgau.
William L. Shirer,
były korespondent w Niemczech, gdzie doszło do połączenia aliantów.
Amerykanie spotkali się z Rosjanami nad brzegiem Łaby.
Nastał dzień, którego tak wyczekiwaliśmy.
W Berlinie na początku wojny
wydawało się, że nic nie zatrzyma tej wielkiej machiny,
którą zbudował Hitler.
Nawet gdy do wojny dołączyły Rosja oraz Ameryka,
ciężko było uwierzyć, że ich armie spotkają się w sercu Niemiec.
Było kwestią czasu, kiedy reszta wojsk połączy się,
by wykończyć resztki armii Hitlera.
W bunkrze zapanowała nerwowa atmosfera.
Wszystko sięgnęło zenitu 22 kwietnia,
gdy Hitler wygłosił tyradę przeciwko swoim generałom.
Było to mocne nawet jak na niego.
Hitler wyraził przekonanie, że wojna jest przegrana.
Zapadła chwila ciszy.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Staliśmy w szoku.
Hermann Göring i Heinrich Himmler zrozumieli to w konkretny sposób.
Uznali, że Hitler zapowiedział odejście.
Ich kolejne działania były kierowane tym przekonaniem.
Göring wysłał do Hitlera telegram
i wyraził chęć przejęcia roli Führera.
Hitler uznał to za wielką zdradę.
Hitler nazywał Heinricha Himmlera swoim „prawdziwym Heinrichem”.
Był on niezłomną postacią, na którą zawsze mógł liczyć.
Hitler wierzył w to do samego końca.
A co zrobił Himmler?
Po rozpadzie hierarchii nazistów Himmler wyraził gotowość,
by ustalić warunki kapitulacji i uratować resztki armii.
Radio BBC poinformowało,
że Himmler negocjuje z aliantami.
Himmler poinformował Bernadotte’a, że dni Hitlera są policzone
i przetrwa maksymalnie 48 godzin po kapitulacji Niemiec.
Niektórzy uznali to za zapowiedź, że Himmler każe go zabić.
Hitler dowiedział się o tym i wpadł w szał.
Hitler był wściekły.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Uważał Himmlera za lojalnego i niezawodnego,
a okazało się, że on też wbił mu nóż w plecy.
W dniu 29 kwietnia Hitler
podyktował sekretarce, Traudl Junge, dwa ważne dokumenty.
Na początku podyktował mi swój testament,
a następnie swoje oświadczenie polityczne.
Sądziłam, że będę pierwszą i jedyną osobą,
która pozna wyjaśnienie oraz deklarację,
z jakiego powodu wojna zakończyła się w ten sposób,
czemu Hitler nie mógł odpuścić.
Czemu wszystko skończyło się taką katastrofą.
Liczyłam na wielką chwilę prawdy.
Ale nie powiedział nic nowego.
Wciąż powtarzał stare frazesy.
Powtarzał te same oskarżenia.
Przysięgał pomścić wrogów
oraz żydowski kapitalizm.
W testamencie Hitler napisał, że walka z Żydami musi trwać.
Chciał, by dalej z nimi walczono, bo cel nie został osiągnięty.
To pokazuje…
skalę jego obłąkania.
Hitler był żołnierzem
i jedyną godną śmiercią była śmierć od kuli.
Wiedział jednak, że Eva Braun też musi umrzeć,
dlatego wybrał dla niej cyjanek, metodę bardziej godną kobiety.
Po podjęciu decyzji o samobójstwie
Hitler postanowił przetestować truciznę.
Blondi była ulubionym psem Hitlera. Uwielbiał ją.
Dał Blondi kapsułkę z cyjankiem i uniemożliwił wyplucie jej.
Pies umarł w agoniach.
Wiedział, że trucizna jest skuteczna.
Często mówi się, że Hitler kochał zwierzęta bardziej od ludzi,
ale ta sytuacja pokazała, jak bardzo był okrutny.
Mediolańskie radio twierdzi,
że patrioci zabili Benita Mussoliniego oraz innych liderów faszystów.
W dniu 29 kwietnia Hitler dowiedział się,
że zabito Benita Mussoliniego oraz jego kochankę.
Mussolini wraz z kochanką zostali powieszeni na stacji benzynowej.
Hitler nie chciał takiego losu.
Nakazał spalić ciało swoje oraz Evy Braun.
W nocy z 28 na 29 kwietnia Adolf Hitler i Eva Braun wzięli ślub.
Musiała być to jedna z dziwniejszych,
nietypowych ceremonii ślubnych w historii.
Ich ślub wydaje się obłąkanym świadectwem honoru.
Hitler chciał, by zapamiętano ją jako żonę wielkiego człowieka,
a nie jego wieloletnią kochankę.
Musiałam pogratulować Evie Braun.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Nie wiedziałam, co powiedzieć.
Uścisnęłam jej dłoń,
a ona powiedziała, by nazywać ją „panią Hitler”.
Tak zrobiłam.
Odbyło się weselne śniadanie,
po którym atmosfera bardzo szybko zgęstniała.
Jego twarz była już martwa. Jakby nosił maskę.
Patrzył na mnie w otępiały sposób.
W ostatnich chwilach pożegnał się ze wszystkimi.
Każdemu dał cyjanek
i zachęcił do samobójstwa.
Eva Braun chciała, by jej zwłoki były piękne.
Ugryzła kapsułkę z cyjankiem
i umarła w ten sposób.
Nie ma pewności, czy Hitler też zażył cyjanek,
by upewnić się, że umrze.
Na pewno się zastrzelił.
Strzelił sobie w skroń, co uważał za honorową śmierć.
Zgodnie z dokładnymi instrukcjami Hitlera
esesmani zabrali ciała na powierzchnię.
Zebrali jak najwięcej benzyny, której w Berlinie wtedy brakowało,
po czym oblali nią ciała i podpalili.
Spalono ich w ogrodzie kancelarii.
GŁOS TRAUDL JUNGE
Z frontu wschodniego docierały przerażające raporty
odnośnie do tego, jak Rosjanie traktowali Niemców, zwłaszcza kobiety.
Bardzo się baliśmy.
Nie chcieliśmy wpaść w ręce wroga.
Po samobójstwie Hitlera i Evy Braun
Joseph Goebbels i jego żona Magda
również zdecydowali odebrać sobie życie.
A także sześciorgu swoich dzieci.
Magda wyjaśniła komuś bliskiemu, że dzieci muszą umrzeć,
bo bez reżimu Hitlera nie czeka ich żadna przyszłość.
Odebrali życie sześciorgu dzieciom,
a potem popełnili samobójstwo.
Wielu nazistowskich dygnitarzy też popełniło samobójstwo.
Heinrich Himmler zabił się, ale dopiero po aresztowaniu.
Wielu nazistów nie wyobrażało sobie świata bez Adolfa Hitlera.
Kolejne informacje na temat śmierci Adolfa Hitlera.
ORYGINALNA AUDYCJA
Opowie nam o tym William L. Shirer.
Hitler jest martwy, rzekomo, i pokonany.
Jak i Niemcy, które chciał uczynić potęgą,
a całkowicie zniszczył.
Czekałem na ten dzień od wielu lat.
Los połączył mnie z dziejami człowieka,
który zapisze się w historii jako geniusz zła.
KAPITULACJA NIEMIEC
Po śmierci Hitlera Niemcy mogły się poddać.
Po historycznym wydarzeniu generał Jodl powiedział:
„Podpis ten potwierdza, że Niemcy oraz armia niemiecka
oddają się w ręce zwycięzców.
Mogę tylko wyrazić nadzieję, że zostaną potraktowani z godnością”.
To koniec wojny w Europie.
Cały kontynent zaczął świętować.
PARYŻ 7 MAJA 1945
Niemal wszyscy świętują dziś zakończenie wojny.
W studiu w Nowym Jorku wciąż słychać okrzyki na ulicach.
Ciekawe, czy zapomnieliśmy lub wkrótce zapomnimy,
jak długo uznawaliśmy tę wojnę za sytuację bez wyjścia.
Byłem w Berlinie 1 września 1939 roku, gdy Niemcy rozpoczęli wojnę.
Niemcy wydawali się tak silni,
że jako samotny Amerykanin na ulicach Berlina
zastanawiałem się, czy siły demokracji i prawości
zdążą zareagować.
Skupmy się teraz na przyszłości.
Włóżmy serca i umysły w tworzenie lepszego świata,
w którym taka wojna już nigdy się nie powtórzy.
BUDYNEK REICHSTAGU
Europa była w gruzach.
Szacuje się, że w II wojnie zginęło 60 milionów osób,
głównie cywili.
Ocaleli mieli problem, by znaleźć jedzenie i schronienie.
Oblicze triumfu w zniszczonej Europie wygląda raczej jak oblicze porażki.
Jednocześnie najwyższym priorytetem było ukaranie nazistowskich sprawców.
ZBRODNIARZE WOJENNI
Rudolf Hess, trzeci człowiek Rzeszy przed lotem do Anglii, zostanie osądzony.
Feldmarszałek Hermann Göring utracił broń i całą arogancję
po schwytaniu przez Amerykanów.
Z Niemiec uciekły tysiące podejrzanych o zbrodnie.
Wielu odnaleziono po miesiącach poszukiwań.
Alianci szybko złapali jednak najważniejszych dygnitarzy.
Minister Joachim von Ribbentrop
został aresztowany w domu kochanki.
Wicekanclerz von Papen ukrywał się w domku łowieckim.
Wśród najważniejszych nazistów, których osądzono,
byli Hermann Göring, Rudolf Hess, Hans Frank,
Joachim von Ribbentrop, Albert Speer, Alfred Rosenberg i inni.
Rok 1945 zapisze się w historii nie tylko jako rok porażki nazistów,
ale też ich procesu.
PROCESY NORYMBERSKIE 31 SIERPNIA 1946
Przybyłem do Norymbergi, by zobaczyć ludzi Hitlera.
W końcu dosięgła ich sprawiedliwość
za najokrutniejsze i największe zbrodnie w dziejach ludzkości.
Podczas trudnych lat w Berlinie nie sądziłem, że tego dożyję.
Naziści stworzyli i zachowali olbrzymią ilość dowodów
własnych zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości.
Dokumenty te były kluczowe podczas procesu.
Za pomocą tych dokumentów naziści przypieczętowali swój wyrok,
choć dano im pełne prawo do obrony.
ORYGINALNE NAGRANIE AUDIO
Stawię czoła konsekwencjom z czystym sumieniem.
Na koniec procesu oskarżeni mogli zabrać głos.
Moimi działaniami kierowała miłość do kraju oraz narodu.
Zarzuca się nam, że spiskowaliśmy,
by rozpocząć brutalną wojnę.
Mieliśmy też rzekomo zlecić morderstwo 12 milionów ludzi.
Moje sumienie jest czyste.
Nie czuję się winny.
Cały czas powtarzali, że to Hitler podejmował decyzje.
Hitler oraz upadek jego reżimu
sprowadziły na naród niemiecki olbrzymią ilość cierpienia.
Albert Speer opisał siebie
jako niewinną ofiarę charyzmy Hitlera.
Naród niemiecki wzgardzi i potępi Hitlera
jako sprawcę tego nieszczęścia.
Joachim von Ribbentrop, minister spraw zagranicznych,
wykorzystał mowę końcową, by zakwestionować prawość procesu.
Postanowiliśmy zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe
w taki sam sposób, w jaki Anglia dbała o swoje interesy,
czyniąc swoją kolonią jedną piątą świata.
Tak samo USA zajęły cały kontynent,
a Rosja zajęła największe terytorium lądowe świata.
Hans Frank, gubernator okupowanej Polski,
przyznał, że odczuwa pewne poczucie winy…
Nie podejrzewaliśmy, że odwrócenie się od Boga
będzie miało tak śmiertelne konsekwencje.
…choć wyrzekł się odpowiedzialności.
Nie mogliśmy wiedzieć, że lojalność,
jaką obdarzyli nas Niemcy, zostanie wykorzystana tak źle.
Hermann Göring nie okazał skruchy.
Nie żałuję żadnych decyzji.
Zaprzeczał…
Ani razu…
nie kazałem zabić żadnej osoby.
…i chełpił się.
Nie wydałem żadnego dekretu dotyczącego tolerancji wobec okrucieństw.
Był całkowicie bezczelny.
Prokuratura wykorzystuje fakt, że byłem drugą osobą w kraju,
jako dowód, że musiałem mieć wiedzę
na każdy temat.
Nie przedstawiono jednak żadnego przekonującego dowodu,
że byłem świadomy lub pragnąłem tego, o które mnie posądzają.
Żaden oskarżony nie wyraził prawdziwej skruchy.
Jestem szczęśliwy, wiedząc,
że wypełniłem obowiązek wobec narodu
i byłem wiernym sługą Führera.
Panie przewodniczący, członkowie trybunału…
Proces trwał niemal rok.
W mowie końcowej Jackson podkreślił,
że Niemcy w swoich mowach przyznali się
do szerokiej gamy działań przestępczych.
Dokumenty potwierdzają, że godzili się na używane metody
i zabiegali o ekspansję Niemiec przy użyciu sił zbrojnych.
Naziści zostaną zapamiętani jako wcielenie zła
z powodu prześladowań Żydów,
najbardziej prawicowych i okrutnych prześladowań rasowych w dziejach.
Oskarżeni przedstawili nam wyłącznie wymówki i wykręty.
Cała wina zrzucana jest na Hitlera.
Wskazał na niego niemal każdy oskarżony.
Zapomnieli jednak wspomnieć, że czyny Hitlera to ich czyny.
Nie znaleźliśmy żadnego przypadku,
by któryś z oskarżonych sprzeciwił się reszcie
i powiedział: „Tak nie wolno”.
Hitler nie był jedynym odpowiedzialnym.
Nie zabrał całej winy do grobu.
Oskarżeni dokonali wyboru, by współpracować z Hitlerem,
i teraz muszą ponieść karę za popełnione wspólnie zbrodnie.
Po mowach końcowych nastąpił miesiąc przerwy,
by sędziowie mogli podjąć decyzję.
Jako jedna z niewielu osób w Norymberdze,
która widziała Hitlera i jego ludzi na początku wojny w Berlinie,
byłem przekonany o konieczności wymierzenia kary.
Była to jednak reakcja emocjonalna.
Sprawiedliwość wymaga czegoś więcej.
Trybunał obradował przez dziesięć miesięcy.
Analizował niezliczone dowody.
Wysłuchał ogromną liczbę świadków.
Po przemyślanych obradach sędziowie ogłosili werdykt.
Trybunał uznaje von Papena za niewinnego.
Trzech oskarżonych uniewinniono.
Schacht zostaje uznany za niewinnego.
To potwierdza prawość tego procesu.
Oskarżony Albert Speer.
Zachodni sędziowie poniekąd współczuli Speerowi.
Należy podkreślić, że jako jedna z niewielu osób
oskarżony znalazł odwagę, by powiedzieć Hitlerowi o porażce,
bez względu na ryzyko.
Skazano go na 20 lat więzienia zamiast śmierci przez powieszenie.
Nikt nie wiedział lepiej od Hessa,
jak zdeterminowany był Hitler, by osiągnąć swoje cele.
Rudolf Hess został uznany za winnego części postawionych zarzutów.
Na podstawie zarzutów, które zostały potwierdzone,
trybunał skazuje oskarżonego na dożywocie w więzieniu.
Było 22 oskarżonych,
z czego 21 było obecnych, a jeden był sądzony zaocznie.
Skazano 19 z nich.
Ribbentrop twierdził, że to Hitler podejmował decyzje.
Trybunał nie uznał tego za prawdę.
Dwunastu skazanych usłyszało wyrok śmierci.
Oskarżony Hermann Wilhelm Göring.
Jego własne zeznania są wystarczające, by rozstrzygnąć o jego winie,
której skala jest olbrzymia.
Nie ma żadnych wymówek dla popełnionych przez niego zbrodni.
Na podstawie zarzutów, które zostały potwierdzone,
trybunał skazuje oskarżonego na śmierć przez powieszenie.
Tak zakończyły się prace trybunału narodów.
Trybunału historii.
Miecz sprawiedliwości dosięgnął podżegaczy wojennych.
Hermann Göring zdołał uciec z rąk kata.
Uznał powieszenie za śmierć poniżej swojej godności.
Przemycił do celi cyjanek
i w ostatniej chwili popełnił samobójstwo.
Göring wybrał samobójstwo.
Pozostała dziesiątka czeka na szubienicę.
Göring,
Ribbentrop,
Keitel,
Kaltenbrunner,
Rosenberg,
Frank,
Frick,
Streicher,
Seyss-Inquart,
Sauckel,
Jodl
i Martin Bormann
zostali skazani przez trybunał na śmierć przez szubienicę.
Miałem poczucie, że ludzkość
przyjęła wieści z Norymbergi z ulgą i wdzięcznością.
Była to bowiem brutalna sprawiedliwość.
Widok ludzi, którzy przeżyli bombardowania
lub byli więźniami obozów koncentracyjnych,
a jednak mieli wolę, by żyć dalej,
z wiarą w siebie, innych ludzi oraz swojego Boga,
napawał swego rodzaju dumą.
Od 1946 do 1949 roku USA przeprowadziły kolejne 12 procesów.
Osądzono 185 nazistów. Skazano 142 z nich.
26 otrzymało wyrok śmierci.
DOWÓDCA PROTEKTORATU CZECH I MORAW
Odbywały się kolejne procesy, ale w tym samym czasie
rozpoczęła się zimna wojna, co zmieniło politykę USA.
Naziści z przydatną wiedzą w obszarze nauki i technologii
zostali zaproszeni do Stanów,
bo uznano, że ich użyteczność jest ważniejsza od ich moralności.
Wiele osób, które należały do tego morderczego reżimu,
nie zostało ukaranych.
Gdy opisuje się historię, to czytelnik wysnuwa wnioski,
ale przyznam,
że wciąż wracałem do sytuacji w naszym własnym kraju.
Do podziałów i wielkich nietolerancji.
Świat, w którym żyjemy współcześnie,
zapomniał o lekcjach, które wyciągnęliśmy po wojnie.
Świat ponownie wraca do autorytaryzmu i antysemityzmu.
W USA działa co najmniej 30 grup neonazistów.
W Europie o wiele więcej.
Dziadek powiedział nam, że wydarzenia z III Rzeszy
są możliwe też tu.
Trzeba być czujnym i za wszelką cenę z tym walczyć.
Nie można spocząć na laurach.
Pobyt w totalitarnym kraju nauczył mnie,
by głęboko i zaciekle cenić to, czego zabraniają dyktatorzy.
Tolerancję, szacunek dla innych
i przede wszystkim wolność ludzkiego ducha.
Większość wykorzystanej muzyki
bazuje na kompozycjach ofiar Holocaustu.
Pamięci ofiar nazistów
oraz wszystkich ofiar nieuzasadnionych wojen na świecie.
Napisy: Krzysztof Zając